M3P - User contributions [en]

Mario Azzopardi interview in Ir-Realtá

2022-03-18T12:55:52Z

Nevborg: Added category

The following is a transcript of an interview carried out by Fabio D'Amato with Mario Azzopardi (known as il-Mulej) for the student newspaper ''Ir-Realtá'' in 2007.

==Transcript==
'''Dan l-aħħar ippubblikajt ktieb għall-adolexxenti – Alicia, ġieli tħajjart tippubblika proża għal udjenza aktar matura, li bla dubju tasal għand il-poplu aktar mill-poeżija?'''

Fil-fatt, minħabba n-natura ta' dawn l-istejjer, li għandhom sfond soċjali qawwi (u għal Malta anki riskjuż - għax dan il-pajjiż għad għandu l-mentalità tad-dinosawri) il-ktieb qed jimxi wkoll fost l-adulti. It-temi huma provokatorji, u jinkludu anki l-abbuż sesswali u r-realtà tas-separazzjonijiet u l-arranġamenti tal-konvivenza, fl-assenza tad-divorzju. Forsi minħabba dawn il-materji, kont imgħarraf mill-pubblikaturi li kif ħasbu huma, il-ktieb qed jappella anki lil pubbliku adult. Kien għalhekk ukoll li Merlin Library ħarġu żewġ verżjonijiet tal-qoxra - waħda li suppost tappella għaż-żgħażagħ u l-oħra biex taqbad aktar lill-adulti.
Imma l-ktieb inkiteb espressament għaż-żgħażagħ. Ried jipprova jippenetra d-dinja tagħhom, bl-ansjetajiet kollha tagħhom, bid-dubji, bis-suspetti, bl-aljenazzjoni skemata, bl-isfiduċji tagħhom kontra l-kostruzzjonijiet tal-ġenerazzjonijiet ta' qabilhom.
Wara Alicia ktibt sett ieħor ta' stejjer riflessivi, li għandhom joħorġu s-sena d-dieħla.

'''Kif kienet l-atmosfera fis-sittinijiet? Il-poplu inġenerali kif kien iħares lejn il-Moviment Qawmien Letterarju? Għandek xi esperjenzi partikolari?'''

Din mistoqsija li biex titwieġeb trid ktieb sħiħ. Ħalli ngħidu biss li kienet epoka ta' tiftix sfrenat għal forom ġodda ta' identità, l-aktar fil-kamp tal-letteratura u ta’ l-arti, meta konna diġa bdejna nħossu sew ir-rippressjoni ta' pajjiż li (għadu sal-lum) ma jagħrafx id-distinzjoni bejn l-affarijiet ta' l-istat u l-affarijiet reliġjużi. Dan biex nagħti eżempju wieħed li kien, bażikament, il-bażi ta' ħafna mill-kunflitti mentali li eżistew fis-Sittinijiet. Dawk kienu żminijiet ta' protesta, ta' liberazzjoni sesswali, tal-wasla tal-femminiżmu, tas-sustanzi alluċinoġeniċi, tal-Beatles, tar-Rolling Stones u tal-letteratura sovversiva.
Mhux l-awturi kollha kellhom il-kuraġġ li jilqgħu dawk l-isfidi. Bosta minnhom għamlu kompromessi ħfief ma' l-Establishment jew mal-forom ta' l-arti tradizzjonali. Anki fil-Moviment Qawmien Letterarju kien hemm kategoriji differenti: kien hemm il-kompromessi u kien hemm min ried ikarkar b'formalitajiet li jien kont allerġiku ħafna għalihom.
Kien għalhekk, minħabba dawk il-kompromessi li jien kont tlaqt mill-Moviment. Jekk niftakar sew, domt naħdem fil-Moviment minn mindu twaqqaf fl-1967 sas-sena 1972.

'''Minn fejn ġie l-laqam “il-Mulej”?'''

Iktar minn laqam kien mod ta' kif kien isejjaħli kulħadd. Rari kienu jsejħuli b'ismi proprju. Fil-Kulleġġ ta' l-Għalliema kellna ħafna xogħol, ħafna impenji, u ridna nlaħħqu wkoll ma' l-istudju. Bħala ċajta, kont ngħid li s-Sistema qed issallabna, ġabitna sew - u għalhekk kont noħloq speċi ta' kant ritwalistiku, ibbażat fuq "is-salmi", u dejjem kont nitlob lil sħabi jirrepetu l-mantra. Il-mantra dejjem kienet tispiċċa bi frażijiet bħal "Kemm ġabna tajjeb il-Mulej", jew "Ngħollu ħarsitna lejn il-Mulej". Dawk ir-ritwali nissluli t-titlu. U kien hemm ħaġa oħra. Jien kelli d-daqna, kont inżomm xagħri twil, kelli wiċċi pjuttost mixrub, u jidher li l-fiżjonomija tiegħi kompliet affermat il-laqam.

'''Taħseb li l-linji ġodda tas-sittinijiet kienu vera linji ġodda? U llum għadhom b’saħħithom dawn il-linji ġodda? X’taħseb dwar kittieba u poeti Maltin kontemporanji bħal Immanuel Mifsud, Ġuże Stagno, Karl Schembri, Adrian Grima u l-bella kumpanija?'''

Kienu ġodda għal Malta, mhux għall-Ewropa jew ghall-iStati Uniti. Infatti, ħafna mill-kitba tagħna f'dawk iż-żminijiet kienet influwenzata, direttament jew indirettament mil-letteratura kontemporanja barranija. Illum ħafna minn dawk il-versi jidhru "innoċenti wisq", anki jekk it-temi kienu ħafna drabi, temi ribelli.
Imma kien hemm materjal awtentiku, li jirrifletti l-ansjetajiet ta' l-epoka. Uħud minnhom għadhom jgħoddu sal-lum. Ngħidu aħna s-sistema tribali politika għadha magħna; l-ipokrezija u l-bigottiżmu għadhom magħna; l-esplojtazzjoni taż-żgħir u ta' min m’għandux leħen għadhom magħna wkoll. Imbagħad hemm l-istil: l-istil kien ġdid u fil-fatt, lanqas illum m'huma jkunu esplorati stili ġodda.
Il-ġenerazzjoni ta' l-awturi tal-lum hi ġenerazzjoni aktar ipplakata u ma jidhirx li għandha sfida, la tematiċi u lanqas stilistiċi, x'taffronta. Barra minn hekk, l-awturi tas-Sittinijiet għadhom attivi ħafna. Ma jfissirx li huma involuti bħala awturi b'leħen li jippenetra jew jinfluwenza l-isfera pubblika, imma għadhom attivi ħafna.

'''Int involut sew fit-teatru, taħseb li t-tip ta’ teatru li għandek x’taqsam miegħu għandu biżżejjed promozzjoni?'''

Ironikament, l-aktar li għandu promozzjoni hu barra minn Malta. Jien immexxi ħafna workshops fl-Ewropa, dejjem konnessi ma' teatru favur l-emarġinati jew favur gruppi vulnerabbli. Ix-xogħol li mmexxi jien barra minn Malta huwa konsistentement issapportjat minn skemi ta' l-Unjoni Ewropea, li kif taf, għandha politika partikolari u aċċentwata dwar il-koeżjoni soċjali. F'Malta dak it-teatru naħdmuh ukoll, imma fin-natura tiegħu, donnu li ma jaffordjax wisq pubblicità għax jinvolvi gruppi bħall-eks drogati, ħabsin, nisa abbużati, eċċ. Dwar dawn il-gruppi trid toqgħod attent: trid tipproteġilhom l-identità tagħhom. Imma xogħol f'dan is-sens qed isir f'Malta wkoll. Fiċ-Ċentru tad-Drama li nieħu ħsieb it-tmexxija tiegħu, introduċejt kors apposta fit-Teatru Komunitarju. U studenti minn dak il-kors diġà ppreżentaw diversi proġetti f'pajjiżi oħrajn jew flimkien ma' partners Ewropej.

'''Int titkellem ħafna kontra l-midja f'Malta għaliex temmen li qiegħda tintuża b'mod anti-demokratiku għall-interessi ta' ċerti nies partikolari. Jekk temmen hekk għala tippubblika kotba u artikli f'mezzi ta' komunikazzjoni li huma kontrollati minn monopolji kbar (bhal gazzetti konservattivi) li għandhom ħafna interessi poltiċi u kummerċjali?'''

Għalija l-importanti hu li jkolli pjattaforma demokratika, fejn nista' nwassal dak li rrid ngħid bil-libertà kollha, mingħajr ma nkun iċċensurat. L-edituri tiegħi
jafu li jekk jiċċensurawni b'xi mod, nitlaq. Ironikament, dejjem kienu l-edituri "xellugin" (jew missni ngħid "psewdo-xellugin") li ċċensurawni, li ħolquli l-problemi, li ma ttollerawx l-operat tiegħi jew li, addirittura, ippruvaw jassassinawli l-karattru.

'''Id-dinja tal-lum hi meqjusa stabbli minn ħafna nies, madanakollu xorta fiha ħafna kontradizzjonijiet. X’taħseb fuq temi bħall-kriminalità u d-droga?'''

Ma naħsibx li d-dinja tal-lum hi meqjusa bħala stabbli. Anki fl-iStati Uniti, il-perċimes li tippromwovi lilha nfisha bħala pajjiż liberu, hemm ħafna gruppi dissidenti. Il-globalizzazzjoni reġgħet instigat il-protesti ta' miljuni ta' studenti u żgħażagħ oħra, ibda minn Seattle sal-lum, meta jiltaqgħu l-irjus tal-G8.
Ħafna jirrikonoxxu l-instabbiltà mondjali u fenomeni bħad-droga u l-kriminalità (li m'humiex xi ħaġa tal-lum biss) huma ftit mill-effetti ta' dik l-instabbiltà.

'''X’jidhirlek mill-attitudni ta’ l-istudenti tal-lum meta mqabbla ma’ dawk tas-sittinijiet u sebgħinijiet?'''

Huma aktar imfissdin, aktar protetti u aktar passivi. Għandhom opportunitajiet inkredibbli, wisq aktar minn qabel, imma jidhru li huma ixxamplati, m'għandhomx l-istint kumbattiv. Forsi waslilhom kollox fuq platt u ma jarawx dwar xiex għandhom jiġġieldu. Forsi huma aktar makakki wkoll - għas-sopravivenza, jagħmlu fattihom minn taħt, imma ma jippreżentawx ruħhom fil-front line. Fejn imbagħad għandek il-militanza "politika", din hi militanza li taġixxi taħt l-umbrella tal-partiti. Jiġifieri kważi dejjem għandek "safety net". L-awtonomi u r-radikali huma ftit ferm.
Fis-sittinijiet/sebgħinijiet kien hemm aktar konfronti diretti, kien hemm aktar għalxiex tiġġieled, aktar drittijiet li riedu jkunu affermati, bħad-dritt tal-libertà fl-istampa u fix-xandir, id-drittijiet ta' l-omosesswali, drittijiet għan-nisa, id-dritt tas-sekularizzazzjoni, id-dritt tal-libertà politika miftuqa mill-politika, id-dritt
għal-libertà tal-kuxjenza (ma stajtx issir għalliem, eż. jekk jimblukkak il-kappillan) u ħwejjeġ bħal dawn. Taħt forom oħra, aktar sottili, dawk l-oppressjonijiet għadhom hemm, imma b'mod ħafna aktar sottili.

'''Fl-1998 kont membru tal-policy unit tal-ministeru ta’ l-edukazzjoni u kultura, tħoss li kien sar xi ġid għall-kultura f’Malta f’dak il-perjodu?'''

Inħolqot il-Politika Kulturali ta' Malta, dokument approvat mill-Kabinett u mill-Kunsill ta' l-Ewropa. Hemm min għadu lanqas jirrikonoxxi li l-Gvern preżenti ħareġ Politika Kulturali Nazzjonali fl-2001. Minn dik il-Politika Kulturali, b'effett dirett, inħoloq id-Direttorat ta' St. James Cavalier,
twaqqaf il-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb, il-Kunsill Nazzjonali Lingwistiku u wkoll istituzzjonijiet oħra li bħalissa m'humiex jiġu f'moħħi. Imma hemm għadd kbir ta' proposti li għadhom ma ġewx implimentati. Fi ftit kliem, Malta għandha Politika Kulturali imma jonqos, u jonqos b'mod gravi, l-azzjoni. Mingħajr azzjoni, kull "policy" hi biss dokument fuq il-karta, eżercizzju kożmetiku biss. Fuq id-dokument tal-Politika Kulturali ta' l-2001, is-sena ta' wara, il-Kunsill ta' l-Ewropa kien elenka mas-60 proposta tiegħu, fosthom li Malta jkollha, per eżempju, il-formazzjoni nazzjonali għat-teatru tagħha. Aħna l-uniku pajjiż fid-dinja li m'għandux struttura teatrali nazzjonali. Anki l-Iraq u l-Palestina għandhom formazzjoni teatrali nazzjonali. Imma aħna, le.

'''Taħseb li l-gvern u kumpaniji għandhom interess li jxerrdu l-kultura mingħajr ma japprofittaw minnha?'''

Il-kultura hi arma li tista' taqta' minn żewġ naħat. Tista' timplika lill-poplu f'att kreattiv kollettiv u tista' tintuża biex tkun esplojtata. Ħares, ngħidu aħna, lejn x'qed isir fix-xandir pubbliku, li hu legalment marbut li jipprovdi programmi edukattivi, kreattivi u kulturalment ta' valur. Ix-xandir inħataf minn interessi kummerċjali li għandhom aġenda fissa, jiġifieri dik li jxerrdu populiżmu sensazzjonali u jibbanalizzaw kollox. Fi kliem iehor, ix-xandir statali safa’ maħtuf, Hijacked.

'''Taħseb li jagħmel sens li nibqgħu niġġieldu s-sistema meta din hija b’saħħitha ferm aktar mill-individwi?'''

Mingħajr individwi m'għandekx Sistema. Is-Sistema hi kostruzzjoni ta' l-individwi, jekk l-individwi jobrogaw il-poter kollettiv, ikunu qed jaċċertaw Sistema oppressiva li taħtafhom fi tnalja. Irid ikun att ta' ribelljoni, imbagħad, biex teħles minn dik is-Sistema. U kull pajjiż għandu s-Sistema li tixraqlu.
[[Category:2007 in Malta]]

Mario Azzopardi interview in Ir-Realtá

2022-03-18T12:43:09Z

Nevborg: Created page

Merga

2019-03-03T09:49:30Z

Nevborg: Fixed typo

[[File: merga.jpg|200px|thumb|right|Merga (Mary Buttigieg)]]
'''Mary Galea''' (born 25 May 1952), Buttigieg by marriage, is a singer known as '''Merga''' from [[Rabat]], [[Malta]].

She was educated at the Rabat Primary School and Our Lady Immaculate Secondary School of Ħamrun.

Her singing career kicked off in 1962 at the [[Rabat Song Contest]] organized by [[Żgħażagħ Ħaddiema Nsara]], with song ‘Nixtieq Nittajjar’, a Maltese version of ‘Vorrei Volare’. Though she never took singing lessons, her father was a musician and that helped her a lot.

She successfully took part in several other song contests such as the [[Aurora Song Festival]], [[Lester Production Song Festival]], [[Żebbuġ Song Festival]], [[Malta Song Festival]], [[Festival tal-Kanzunetti Marjani]], [[Malta International Festival]] (Tourist Revues), [[Gozo Festival]] and [[L-Għanja tal-Poplu]] organized by [[YTC]]. She started using her stage name Merga when she was competing abroad, a name by which she became popular in the Maltese Islands.

Merga sang songs by various composers and authors, but early in her career, most of the songs were written by [[John B.Cassar]]. One of her first songs was 'Madonnina' which was originally performed by [[Terry L Bencini]] in the first [[Malta Song Contest]] in 1960.

[[File:merga2.jpg|250px|thumb|left|Merga (Mary Buttigieg)]]

John B Cassar wrote songs specifically for Merga, such as 'Speak of Your Tears' and 'Niket u Faraġ' (Sorrow and Consolation), a song with which she participated in the International Festival of Malta (Tourist Revue). Both songs were published on the Belter label in 1969. That same year, Merga took part in the [[Tenerife Festival]] with song 'Johnny', which was published on Belter label with 'Madonnina' on its B side.

In August 1969, she represented Malta at the [[Sopot International Festival]] in [[Poland]], with the song 'Ejja Ejja' by [[Lee Spiteri]], recorded in [[Barcellona]], [[Spain]] for Belter.

Merga took part in more festivals aboard, including [[Greece]], [[Italy]], [[Rio di Janeiro]] and [[Cuba]].

Merga was also involved in the local Via Crucis album 'Ikun li Trid Int' by Prof. [[Manuel Mifsud]] and [[Therese Cassar]] in the early 70's, produced by [[YTC]]. The whole album was performed for the first time by YTC members at the [[Sanctuary of Our Lady]] of [[Mellieħa]]. Then 'Ikun li Trid Int' was recorded at the [[MTV]] studios. Though television in Malta was still transmitted in black and white, the recording was filmed in colour so that it could be broadcasted in colour in the future. It was also recorded on a Long Playing Album in 1976 and on a CD in 2001.

Merga won Għanja tal-Poplu 1990 with the song of Manuel Mifsud ‘Inti’ (You). In 1995 she won third place and best interpretation trophy in the same festival with the song ‘In-Naffar’ (The Scarecrow) by [[Walter Micallef]] and [[Alfred E.Baldacchino]].

==See also==
[[:Category:Merga Photos]]

{{DEFAULTSORT:Merga}}
[[Category:A-Z of the Malta Music Scene]]
[[Category:Singers from Malta]]
[[Category:Female Vocalists]]
[[Category:Born in 1952]]
[[Category:Mononymous person]]