Għaqda Mużikali San Leonardu - Revision history

Axiaqm: /* Organisation */

2025-01-31T08:57:45Z

Organisation

← Older revision		Revision as of 08:57, 31 January 2025
Line 247:		Line 247:
	'''Kenneth Cassar B.A. (Hons.) History of Art'''		'''Kenneth Cassar B.A. (Hons.) History of Art'''

	== ~~Organisation~~ ==		== Organizzajoni ==

	=== Surmastrijiet ===		=== Surmastrijiet ===

Axiaqm: /* Storja tal-Banda Għaqda Mużikali San Leonardu */

2025-01-31T08:45:52Z

Storja tal-Banda Għaqda Mużikali San Leonardu

← Older revision		Revision as of 08:45, 31 January 2025
Line 1:		Line 1:
	{{cleanup}}		{{cleanup}}

	== Storja tal-Banda Għaqda Mużikali San Leonardu ==		== Lis-Storja tal-Banda Għaqda Mużikali San Leonardu ==
	[[File:Għaqda Mużikali San Leonardu.jpg\|300px\|thumb\|right\|Għaqda Mużikali San Leonardu A.D. 1858]]		[[File:Għaqda Mużikali San Leonardu.jpg\|300px\|thumb\|right\|Għaqda Mużikali San Leonardu A.D. 1858]]
	Naħseb huwa biss xieraq li f’din l-okkażjoni unika li fiha l-'''Għaqda Mużikali San Leonardu''' f’[[Ħal-Kirkop]] qegħda tfakkar għeluq il-150 mit-twaqqif tagħha bħala soċjeta’, ngħatu ħarsa lejn l-istorja li sawwret dan is-seklu u nofs. Storja ta’ nies, Koppin bħalna, storja ta’ ferħ, storja ta’ impenn u sagrifiċċju, storja ta’ valuri sbieħ u diffikultajiet, imma fuq kollox storja ta’ devozzjoni lejn il-qaddis Patrun tagħna San Leonardu, l-istorja ta’ missierijitna. Għax tabilħaqq mhux il-bini, l-assi jew l-opri tal-festa li jagħmlu soċjeta’, iżda n-nies li matul das-snin kollha ħadnu f’qalbhom l-Għaqda Mużikali tagħna. Dak li sirna llum jirrifletti l-passat tagħna. Kien is-sagrifiċċju ta’ bosta ġenerażżjonijiet li wassalna sal-ġurnata ta’ illum. Għaldaqstant ma nistgħux nonqsu milli b’sens ta’ rikonoxximent ngħatu ħarsa lejn il-passat, sabiex ilkoll nifhmu x’inhu l-preżent. Sa minn dejjem l-għan ewlieni ta’ l-Għaqda Mużikali San Leonardu kien li jkattar id-devozzjoni li timmanifesta ruħha bl-aktar mod ċar fil-festa. L-ewwel regola, fuq quddiem nett ta’ l-istatut ta’ l-Għaqda tgħid: '''L-iskop tal-każin huwa għall-għajnuna tal-banda, il-festa ta’ San Leonardu kif ukoll ir-rikrejazzjoni tas-soċi'''. In-nies jinbidlu, biss l-iskop ewlieni baqa l-istess, u dan huwa dak li jżommna għaddejjin, b’tant enerġija sal-ġurnata ta illum.		Naħseb huwa biss xieraq li f’din l-okkażjoni unika li fiha l-'''Għaqda Mużikali San Leonardu''' f’[[Ħal-Kirkop]] qegħda tfakkar għeluq il-150 mit-twaqqif tagħha bħala soċjeta’, ngħatu ħarsa lejn l-istorja li sawwret dan is-seklu u nofs. Storja ta’ nies, Koppin bħalna, storja ta’ ferħ, storja ta’ impenn u sagrifiċċju, storja ta’ valuri sbieħ u diffikultajiet, imma fuq kollox storja ta’ devozzjoni lejn il-qaddis Patrun tagħna San Leonardu, l-istorja ta’ missierijitna. Għax tabilħaqq mhux il-bini, l-assi jew l-opri tal-festa li jagħmlu soċjeta’, iżda n-nies li matul das-snin kollha ħadnu f’qalbhom l-Għaqda Mużikali tagħna. Dak li sirna llum jirrifletti l-passat tagħna. Kien is-sagrifiċċju ta’ bosta ġenerażżjonijiet li wassalna sal-ġurnata ta’ illum. Għaldaqstant ma nistgħux nonqsu milli b’sens ta’ rikonoxximent ngħatu ħarsa lejn il-passat, sabiex ilkoll nifhmu x’inhu l-preżent. Sa minn dejjem l-għan ewlieni ta’ l-Għaqda Mużikali San Leonardu kien li jkattar id-devozzjoni li timmanifesta ruħha bl-aktar mod ċar fil-festa. L-ewwel regola, fuq quddiem nett ta’ l-istatut ta’ l-Għaqda tgħid: '''L-iskop tal-każin huwa għall-għajnuna tal-banda, il-festa ta’ San Leonardu kif ukoll ir-rikrejazzjoni tas-soċi'''. In-nies jinbidlu, biss l-iskop ewlieni baqa l-istess, u dan huwa dak li jżommna għaddejjin, b’tant enerġija sal-ġurnata ta illum.

Axiaqm: /* Cd's */

2025-01-28T13:30:45Z

Cd's

← Older revision		Revision as of 13:30, 28 January 2025
Line 339:		Line 339:

	==Cd's==		==Cd's==
	{\| class="wikitable sortable" name="~~Cd's~~"		{\| class="wikitable sortable" name="Name of Cds"
	\|-		\|-
	\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''No'''		\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''No'''
	\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''~~Name of Cd~~'s'''		\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''Isem ta' Cds - Marċi Brijużi'''
	\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''~~Year~~'''		\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''Sena'''
	\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''~~Marches~~'''		\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''Marċi Brijużi'''
	\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''~~Funeral Marches~~'''		\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''Marċi Funebri'''
	\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''~~Waltzes~~'''		\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''Valżi'''
	\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''~~Others~~'''		\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''Oħrajn'''
	\|-		\|-
	\| 01\|\|[[Festive Marches - Marċi Brijużi - Marċi Brijużi (2003) - Mill-Għaqda Mużikali San Leonardu Kirkop]]\|\|2003\|\|*\|\|\|\|\|\|		\| 01\|\|[[Festive Marches - Marċi Brijużi - Marċi Brijużi (2003) - Mill-Għaqda Mużikali San Leonardu Kirkop]]\|\|2003\|\|*\|\|\|\|\|\|

Axiaqm: /* Missier Imut fi Splużjoni ta’ Kamra tan-Nar */

2023-08-24T18:13:37Z

Missier Imut fi Splużjoni ta’ Kamra tan-Nar

← Older revision		Revision as of 18:13, 24 August 2023
Line 171:		Line 171:
	Jekk l-150 sena ta’ storja ta’ l-Għaqda Mużikali San Leonardu għandna diversi paġni tad-deheb, żgur li l-Ħadd 31 ta’ Mejju ser tibqa’ għal dejjem il-paġna is-sewda tas-so’jeta’. Kien dakinhar li b’disgrazzja kbira tilef ħajtu waqt xogħol ta’nar b’risq il-festa, il-wisq maħbub u tant mibki ħuna Frans Attard, missier ta’ żewġt itfal u devot ħabrieki ta’ San Leonardu. Sabiex jirrakonta l-ġrajja mistkerħa ser inħalli, dak li fl-opinjoni tiegħi hu l-aqwa artiklu li deher fil-ġurnali ta’ l-għada.		Jekk l-150 sena ta’ storja ta’ l-Għaqda Mużikali San Leonardu għandna diversi paġni tad-deheb, żgur li l-Ħadd 31 ta’ Mejju ser tibqa’ għal dejjem il-paġna is-sewda tas-so’jeta’. Kien dakinhar li b’disgrazzja kbira tilef ħajtu waqt xogħol ta’nar b’risq il-festa, il-wisq maħbub u tant mibki ħuna Frans Attard, missier ta’ żewġt itfal u devot ħabrieki ta’ San Leonardu. Sabiex jirrakonta l-ġrajja mistkerħa ser inħalli, dak li fl-opinjoni tiegħi hu l-aqwa artiklu li deher fil-ġurnali ta’ l-għada.

	== Missier Imut fi Splużjoni ta’ Kamra tan-Nar ==		== Missier Imut fi Splużjoni ta’ Kamra tan-Nar.55 ==
	“ĦAS SAPTAN, IL-Ħadd. – Frans Attard, ta’ 33 sena, minn Ħal Kirkop, missier ta’ żewgt’ibniet ta’ sentejn u ħames snin, tilef ħajtu traġikament illejl meta seħħet splużjoni f’kamra żgħira, li tagħmel parti mill-fabbrika tan-nar tal-Każin tal-Banda San Anard, li fiha kien qiegħed jagħmel taħlita bi preparazzjoni għal-logħob tan-nar.		“ĦAS SAPTAN, IL-Ħadd. – Frans Attard, ta’ 33 sena, minn Ħal Kirkop, missier ta’ żewgt’ibniet ta’ sentejn u ħames snin, tilef ħajtu traġikament illejl meta seħħet splużjoni f’kamra żgħira, li tagħmel parti mill-fabbrika tan-nar tal-Każin tal-Banda San Anard, li fiha kien qiegħed jagħmel taħlita bi preparazzjoni għal-logħob tan-nar.

Line 204:		Line 204:
	L-Għaqda Mużikali San Leonardu ma tista’ qatt tinsa’ is-sagrifiċċju ta’ Frans Attard li ħalla ħajtu jwettaq dak li għalih għadna naħdmu sa illum. Ismu ser jibqa’ mfakkar għal dejjem u kien għalhekk li matul dawn is-snien apparti l-mafkar fil-każin u fil-fabbrika tan-nar, ġew imsemmija għalih maħżen fl-istess post tan-nar, kif ukoll il-kumpless ta’ mħażen li qed jinbnew fir-Ramlija.		L-Għaqda Mużikali San Leonardu ma tista’ qatt tinsa’ is-sagrifiċċju ta’ Frans Attard li ħalla ħajtu jwettaq dak li għalih għadna naħdmu sa illum. Ismu ser jibqa’ mfakkar għal dejjem u kien għalhekk li matul dawn is-snien apparti l-mafkar fil-każin u fil-fabbrika tan-nar, ġew imsemmija għalih maħżen fl-istess post tan-nar, kif ukoll il-kumpless ta’ mħażen li qed jinbnew fir-Ramlija.

			*55 L-Orizzont – 1 ta’ Gunju, 1992, pp.1,2

			== Armar ==
			Ma setgħax jonqos li wara li rajna l-istorja ta’ ħafna aspetti tal-festa li għadhom magħna sa illum, ma nitkellmux ftit fuq l-armar li sa minn żmien ilu kien parti integrali tal-festa. Għandna nifhmu illi qabel ma daħlet il-pika ta’ bejn iż-żewġ partiti l-armar kien primarjament jikkonċerna dak tal-knisja. Kien lejn l-aħħar snin tas-seklu dsatax li l-affarijiet ħadu ir-ritmu ta’ illum. Kif ser naraw, b’xorti tajba minn din l-epoka għad fadlilna ħafna mill-opri ta’ l-armar l-aktar importanti, u dak li ġie mibdul minħabba xi ħsarat dejjem żamm id-disinn ta’ l-antik. Għaldaqstant filwaqt li dan jippermettilna li nibnu storja ta’ l-iżviluppi f’dan il-qasam, wieħed għadu jista’ japprezza b’għajnejh stess il-wirt sabiħ li ħallewlna missirijietna.

			L-ewwel armar li nafu bih kienu saru kolonni u pedestalli ta’ l-injam għall statwi. Hu mifhum li ħafna mix-xogħol ta’ l-injam f’dan il-perijodu kien isir minn missier Giovanni Battista Cutajar li kien mastrudaxxa, assistit minn ibnu.56 Aktar ‘il quddiem ix-xogħol waqa’ taħt id-direzzjoni ta’ Giovanni Battista mgħejjun minn xi membri fi ħdan l-Għaqda Mużikali. Ma dawn saru erba’ statwi tal-kartapesta, ikoll għand statwarji magħrufa u ilkoll għadhom jidgawdew sa illum. L-ewwel kummissjoni ta’ tlett statwi ingħatat lill-iskultur bravu u msemmi u [[Karlu Darmanin]] (1825-1909). Dawn kienu jikkonsistu fi statwi ta’ San Remiġju u r-Re Clodoveo, it-tnejn għadom fi stat tajjeb ħafna, li sa minn dejjem kienu jintramaw fuq iż-żuntier, u l-istatwa tal-Papa li illum tintrama f’ nofs Misraħ San Leonardu. Waqt intervent ta’ restawr li sar fuq l-istatwa ta’ San Remiġju fl-1998, instgħab li fost il-karti li minnhom tkun magħmula statwa tal-kartapesta, kien hemm folja ta’ pitazz iddatata 22 ta’ Mejju 1885 – indikazjoni importanti li tgħina nifhmu iż-żmien li fihom saru dawn it-tlett statwi.57 Fis-snin ta’ wara saru l-istatwi ta’ San Leonardu rebbiegħ fuq l-eresija, x’aktarx xogħol l-aljiev ta’ Darmanin, Vincenzo Cremona (1851-1912) u Santa Clotilde minn idejn l-istatwraju prolifiku Għawdxi Wistin Camilleri li kienet swiet sitt liri biss.58 Santa Clotilde għada tintrama f’ Main Street filwaqt li l-istatwa ta’ San Leonardu hi għal qalb ħafna tal-partitarji u tintrama fuq il-pedestal il-kbir f’Misraħ Kirkop.

			Żgur li sa minn meta sar, il-pedestall il-kbir kienet u għada l-aktar biċċa armar li tagħmel unur lill-Għaqda Mużikali San Leonardu. Huwa fatt ċert li din il-biċċa xogħol għandha madwar mitt sena, xhieda ta’ dan huma l-istqarrijiet tax-xjuħ Koppin li jiftakru ix-xjuħ tagħhom jgħidu li jafuh jintrama minn dejjem. Tradizzjonalment hu maħsub li dan il-pedestall inħadem fil-Kottonera li dak iż-żmien kienet żona li tilqa’ fiha mastrudaxxi kapaċi u nies tas-sengħa ta’ l-għola livell. Diversi dillettanti jsostnu li d-disinn ta’ dan il-pedestal setgħa sar mill-bravu Abram Gatt (1863-1944) li kien jgħix Bormla. Flimkien ma’ [[Emmanuele Buhagiar]] (1876-1962),59 [[Abram Gatt]] iddomina x-xena fid-disinn ta’ affarijiet liturġiċi u opri ta’ armar għal festi lokali bejn is-sekli dsatax u għoxrin.

			*56 J. Carbone, 1999 [i], pp.35-36
			*57 C. Farrugia, 1998, pp.38-39
			*58 L. Agius, 1997/98, p.179
			*59 Emanuele Buhagiar hu l-awtur tal-ventaltar tar-ru\arju, il- bradella ta’ l-istatwa ta’ San Leonardu u t-tabernaklu li jintrama’ fil-festa u l- l-istess qaddis.

			Fl-1951 dan il-pedestall kien tkisser f’inċident tat-traffiku u reġa’ ġie irranġat fl-1961 bl-insistenza ta’ Vitor Chircop u {anni Spiteri u xogħol Karmenu Agius u Ninu Busuttil li kellu jerġa’ jibnih mill-ġdid b’ħafna paċenzja għaliex tant kien mkisser li kien inġabar ġo xkejjer.60 Hekk kif tlesta dan ġie miżbugħ, irħamat u indurat mill-ġdid taħt id-direzzjoni ta’ Leonard Agius.
	~~== Armar ==~~
	Ma setgħax jonqos li wara li rajna l-istorja ta’ ħafna aspetti tal-festa li għadhom magħna sa illum, ma nitkellmux ftit fuq l-armar li sa minn żmien ilu kien parti integrali tal-festa. Għandna nifhmu illi qabel ma daħlet il-pika ta’ bejn iż-żewġ partiti l-armar kien primarjament jikkonċerna dak tal-knisja. Kien lejn l-aħħar snin tas-seklu dsatax li l-affarijiet ħadu ir-ritmu ta’ illum. Kif ser naraw, b’xorti tajba minn din l-epoka għad fadlilna ħafna mill-opri ta’ l-armar l-aktar importanti, u dak li ġie mibdul minħabba xi ħsarat dejjem żamm id-disinn ta’ l-antik. Għaldaqstant filwaqt li dan jippermettilna li nibnu storja ta’ l-iżviluppi f’dan il-qasam, wieħed għadu jista’ japprezza b’għajnejh stess il-wirt sabiħ li ħallewlna missirijietna.

	L-ewwel armar li nafu bih kienu saru kolonni u pedestalli ta’ l-injam għall statwi. Hu mifhum li ħafna mix-xogħol ta’ l-injam f’dan il-perijodu kien isir minn missier Giovanni Battista Cutajar li kien mastrudaxxa, assistit minn ibnu. Aktar ‘il quddiem ix-xogħol waqa’ taħt id-direzzjoni ta’ Giovanni Battista mgħejjun minn xi membri fi ħdan l-Għaqda Mużikali. Ma dawn saru erba’ statwi tal-kartapesta, ikoll għand statwarji magħrufa u ilkoll għadhom jidgawdew sa illum. L-ewwel kummissjoni ta’ tlett statwi ingħatat lill-iskultur bravu u msemmi u [[Karlu Darmanin]] (1825-1909). Dawn kienu jikkonsistu fi statwi ta’ San Remiġju u r-Re Clodoveo, it-tnejn għadom fi stat tajjeb ħafna, li sa minn dejjem kienu jintramaw fuq iż-żuntier, u l-istatwa tal-Papa li illum tintrama f’ nofs Misraħ San Leonardu. Waqt intervent ta’ restawr li sar fuq l-istatwa ta’ San Remiġju fl-1998, instgħab li fost il-karti li minnhom tkun magħmula statwa tal-kartapesta, kien hemm folja ta’ pitazz iddatata 22 ta’ Mejju 1885 – indikazjoni importanti li tgħina nifhmu iż-żmien li fihom saru dawn it-tlett statwi. Fis-snin ta’ wara saru l-istatwi ta’ San Leonardu rebbiegħ fuq l-eresija, x’aktarx xogħol l-aljiev ta’ Darmanin, Vincenzo Cremona (1851-1912) u Santa Clotilde minn idejn l-istatwraju prolifiku Għawdxi Wistin Camilleri li kienet swiet sitt liri biss. Santa Clotilde għada tintrama f’ Main Street filwaqt li l-istatwa ta’ San Leonardu hi għal qalb ħafna tal-partitarji u tintrama fuq il-pedestal il-kbir f’Misraħ Kirkop.

	Żgur li sa minn meta sar, il-pedestall il-kbir kienet u għada l-aktar biċċa armar li tagħmel unur lill-Għaqda Mużikali San Leonardu. Huwa fatt ċert li din il-biċċa xogħol għandha madwar mitt sena, xhieda ta’ dan huma l-istqarrijiet tax-xjuħ Koppin li jiftakru ix-xjuħ tagħhom jgħidu li jafuh jintrama minn dejjem. Tradizzjonalment hu maħsub li dan il-pedestall inħadem fil-Kottonera li dak iż-żmien kienet żona li tilqa’ fiha mastrudaxxi kapaċi u nies tas-sengħa ta’ l-għola livell. Diversi dillettanti jsostnu li d-disinn ta’ dan il-pedestal setgħa sar mill-bravu Abram Gatt (1863-1944) li kien jgħix Bormla. Flimkien ma’ [[Emmanuele Buhagiar]] (1876-1962), [[Abram Gatt]] iddomina x-xena fid-disinn ta’ affarijiet liturġiċi u opri ta’ armar għal festi lokali bejn is-sekli dsatax u għoxrin. Fl-1951 dan il-pedestall kien tkisser f’inċident tat-traffiku u reġa’ ġie irranġat fl-1961 bl-insistenza ta’ Vitor Chircop u {anni Spiteri u xogħol Karmenu Agius u Ninu Busuttil li kellu jerġa’ jibnih mill-ġdid b’ħafna paċenzja għaliex tant kien mkisser li kien inġabar ġo xkejjer. Hekk kif tlesta dan ġie miżbugħ, irħamat u indurat mill-ġdid taħt id-direzzjoni ta’ Leonard Agius.

	Ta’ min jinnota li sa minn dan il-perijodu, bejn is-seklu dsatax u għoxrin, missirijietna ma kienux ifittxu għall-ispejjes u kienu jmorru għand l-aqwa esponenti ta’ dak iż-żmien, artisti li ħallew impatt fuq l-istorja artistika ta’ Malta. Bl-eċċzzjoni ta’ Vincenzo Cremona, l-artisti kollha li semmejna s’issa għandhom konnessjoni intima ma’ l-opri tal-knisja, sinjal ieħor, jekk qatt kien hemm bżonn li minkejja iċ-ċokon ta’ raħal b’riżorsi limitati, il-Koppin kienu dejjem jagħmlu li jikkommisjonaw l-aħjar esponenti. Dan l-ispirtu jinħass ukoll meta wieħed iħares lejn żewġ bandalori irakmati antiki li għadna l-każin. Waħda magħmula minn satin aħmar u b’rakmu tad-deheb, kif diġa semmejna, hi iddatata għall-1928 u kienet inġabret bit-tħabrik ta’ Pawlu Ellul (ta’ Marinton) fl-1920 u l-oħra tal-bellus aħmar irrakmata bid-deheb li saret fl-1949. Din ta’ l-aħħar saret fuq disinn ta’ Giuseppe Galea (1911-1933) u nħadmet għand is-sorijiet ta’ Ġesu’ Nażżarenu ż-Żejtun, filwaqt li il-lasta u l-labarda bl-iljun inħadmu għand id-ditta Robinich ta’ Għajn Dwieli.		Ta’ min jinnota li sa minn dan il-perijodu, bejn is-seklu dsatax u għoxrin, missirijietna ma kienux ifittxu għall-ispejjes u kienu jmorru għand l-aqwa esponenti ta’ dak iż-żmien, artisti li ħallew impatt fuq l-istorja artistika ta’ Malta. Bl-eċċzzjoni ta’ Vincenzo Cremona, l-artisti kollha li semmejna s’issa għandhom konnessjoni intima ma’ l-opri tal-knisja, sinjal ieħor, jekk qatt kien hemm bżonn li minkejja iċ-ċokon ta’ raħal b’riżorsi limitati, il-Koppin kienu dejjem jagħmlu li jikkommisjonaw l-aħjar esponenti. Dan l-ispirtu jinħass ukoll meta wieħed iħares lejn żewġ bandalori irakmati antiki li għadna l-każin. Waħda magħmula minn satin aħmar u b’rakmu tad-deheb, kif diġa semmejna, hi iddatata għall-1928 u kienet inġabret bit-tħabrik ta’ Pawlu Ellul (ta’ Marinton) fl-1920 u l-oħra tal-bellus aħmar irrakmata bid-deheb li saret fl-1949.61 Din ta’ l-aħħar saret fuq disinn ta’ Giuseppe Galea (1911-1933) u nħadmet għand is-sorijiet ta’ Ġesu’ Nażżarenu ż-Żejtun, filwaqt li il-lasta u l-labarda bl-iljun inħadmu għand id-ditta Robinich ta’ Għajn Dwieli.62

	Apparti il-kolonni, pedestalli u statwi li ssemmew, fil-bidu tas-seklu għoxrin kienu saru sett trofej u kolonni b’gastri tal-landa li f’nofshom kien ikun hemm pilandri jinxtelgħlu bl-aċitilena. Dawn il-gastri fl-aħħar gwerra nkisru u saru mill-ġdid minn Serafin Farrugia, membru ta’ l-istess soċjeta’, mgħejjun minn Leonard Muscat, Salvu Sacco u Leonard Galea fil-pilandri li kienu reġgħu saru wkoll, din id-darba jinxtelgħu bl-elettriku, iż-żebgħa kienet f’idejn Leonard Agius. Dan l-armar kien għadu magħna sa ftit snin ilu sakemm kif se naraw ‘il quddiem sar ħafna xogħol fuqhom fid-disgħinijiet. Lejn nofs is-seklu, jakkumpanja dan l-armar kien hemm id-drapp, b’mewġa ta’ pavaljuni u bandalori li illum spiċċaw. Fuq inizjattiva ta’ Salvu Sacco u Gregory Sacco, il-kumitat tas-sena 1979 kien ħa ħsieb il-bidu ta’ pjanċier tal-banda fuq disinn ta’ l-artist \|ejtuni Toussaint Busuttil (1912-1994). F’dawn is-snin ukoll tnehdid l-inizjattiva li d-dawl tal-festa jibda jiġi armat mill-partitarji tagħna, b’hekk f’qasir żmien fuq bil-ħidma ta’ Rosario Agius mgħejjun minn bosta, it-toroq Koppin ġew imdawla għall-okkażjoni.		Apparti il-kolonni, pedestalli u statwi li ssemmew, fil-bidu tas-seklu għoxrin kienu saru sett trofej u kolonni b’gastri tal-landa li f’nofshom kien ikun hemm pilandri jinxtelgħlu bl-aċitilena. Dawn il-gastri fl-aħħar gwerra nkisru u saru mill-ġdid minn Serafin Farrugia, membru ta’ l-istess soċjeta’, mgħejjun minn Leonard Muscat, Salvu Sacco u Leonard Galea fil-pilandri li kienu reġgħu saru wkoll, din id-darba jinxtelgħu bl-elettriku, iż-żebgħa kienet f’idejn Leonard Agius.63 Dan l-armar kien għadu magħna sa ftit snin ilu sakemm kif se naraw ‘il quddiem sar ħafna xogħol fuqhom fid-disgħinijiet. Lejn nofs is-seklu, jakkumpanja dan l-armar kien hemm id-drapp, b’mewġa ta’ pavaljuni u bandalori li illum spiċċaw. Fuq inizjattiva ta’ Salvu Sacco u Gregory Sacco, il-kumitat tas-sena 1979 kien ħa ħsieb il-bidu ta’ pjanċier tal-banda fuq disinn ta’ l-artist \|ejtuni Toussaint Busuttil (1912-1994). F’dawn is-snin ukoll tnehdid l-inizjattiva li d-dawl tal-festa jibda jiġi armat mill-partitarji tagħna, b’hekk f’qasir żmien fuq bil-ħidma ta’ Rosario Agius mgħejjun minn bosta, it-toroq Koppin ġew imdawla għall-okkażjoni.

			Is-snin disgħin raw mewġa kbira ta’ entużjasmu li rat ħidma kbira minn naħa ta’ Remigio Muscat assistit minn Frans Galea u Christopher Farrugia li għamlu minn kollox sabiex jirranġaw il-wirt ta’ armar antik u jkomplu jżiedu miegħu b’armar magħmul mill-fibre sabiex ikun jiflaħ il-maltemp ta’ Settembru. Ta’ min jgħid li mill-1995 sa llum rajna sensiela sħiħa ta’ proġetti ambizzjużi.

			*60 L. Agius, 1997/98, p.180 ; ‘Tag]rif Dwar il-Pedestal’,1996, p.27
			*61 J. Carbone, 1999, p.45
			*62 Noti personali ta’ Carmelo Agius
			*63 L. Agius, 1997/98, p.179

	Is-snin disgħin raw mewġa kbira ta’ entużjasmu li rat ħidma kbira minn naħa ta’ Remigio Muscat assistit minn Frans Galea u Christopher Farrugia li għamlu minn kollox sabiex jirranġaw il-wirt ta’ armar antik u jkomplu jżiedu miegħu b’armar magħmul mill-fibre sabiex ikun jiflaħ il-maltemp ta’ Settembru. Ta’ min jgħid li mill-1995 sa llum rajna sensiela sħiħa ta’ proġetti ambizzjużi. Fl-1995 sar restawr fuq il-pedestal il-kbir. Inbidel l-injam u l-iskultura li kienet tmermret ovvjament, b’rispett totali lejn dak li kien hemm qabel, u reġa’ ġie ndurat u rħamat mill-ġdid minn Carmelo Psaila ta’ Ħal Luqa. Fl-1998 sar ħafna restawr, fosthom fuq l-istatwa ta’ San Remiġ minħabba l-ħsara li kkawża l-maltemp u sa l-1999 inbidlu l-kolonni tal-gastri u saru tlettax il-kolonna għal Misraħ Kirkop u Triq il-Parro’’a, dawn kollha saru fuq l-istess disinji ta’ l-armar antik li semmejna aktar qabel. Fl-2001 saret estensjoni ta’ sular fil-maħżen ta’ l-armar biswit il-każin bħala parti minn proġett ambizzjuż li kien beda fis-sena 2000, dak li jsir armar estensiv għal Misraħ San Leonardu. Il-proġett invova disa’ pedestalli iddisinjati minn Carmelo Psaila, sitta minnhom għal sett ta’ sitt anġli ta’ Renzo Gauci minn Ħal Tarxien. It-tlett pedestalli l-oħra intużaw għall-istatwi ta’ Karlu Darmanin. Il-proġett tlesta fl-2002 sabiex sena wara dan l-armar ġie akkumpanjat minn sett ta’ erbgħa trofej, disinn, induratura u rħamar ta’ Carmelo Psaila. Fis-snin ta’ wara fost xogħol ieħor ta’ min isemmi il-fa’’ata tal-Każin li ġiet mogħnija b’drapp artistiku u dekorazzjoni fl-injam madwar l-aperturi u l-gallerija disinn u pittura ta’ David Borg minn Ħaż \|abbar. Dan kien proġett li beda fl-2005 grazzi għal kollaborazzjoni tas-Sezzjoni Żgħażagħ Ulied il-Patrun San Leonardu.		Fl-1995 sar restawr fuq il-pedestal il-kbir. Inbidel l-injam u l-iskultura li kienet tmermret ovvjament, b’rispett totali lejn dak li kien hemm qabel, u reġa’ ġie ndurat u rħamat mill-ġdid minn Carmelo Psaila ta’ Ħal Luqa. Fl-1998 sar ħafna restawr, fosthom fuq l-istatwa ta’ San Remiġ minħabba l-ħsara li kkawża l-maltemp u sa l-1999 inbidlu l-kolonni tal-gastri u saru tlettax il-kolonna għal Misraħ Kirkop u Triq il-Parro’’a, dawn kollha saru fuq l-istess disinji ta’ l-armar antik li semmejna aktar qabel. Fl-2001 saret estensjoni ta’ sular fil-maħżen ta’ l-armar biswit il-każin bħala parti minn proġett ambizzjuż li kien beda fis-sena 2000, dak li jsir armar estensiv għal Misraħ San Leonardu. Il-proġett invova disa’ pedestalli iddisinjati minn Carmelo Psaila, sitta minnhom għal sett ta’ sitt anġli ta’ Renzo Gauci minn Ħal Tarxien. It-tlett pedestalli l-oħra intużaw għall-istatwi ta’ Karlu Darmanin. Il-proġett tlesta fl-2002 sabiex sena wara dan l-armar ġie akkumpanjat minn sett ta’ erbgħa trofej, disinn, induratura u rħamar ta’ Carmelo Psaila. Fis-snin ta’ wara fost xogħol ieħor ta’ min isemmi il-fa’’ata tal-Każin li ġiet mogħnija b’drapp artistiku u dekorazzjoni fl-injam madwar l-aperturi u l-gallerija disinn u pittura ta’ David Borg minn Ħaż \|abbar. Dan kien proġett li beda fl-2005 grazzi għal kollaborazzjoni tas-Sezzjoni Żgħażagħ Ulied il-Patrun San Leonardu.

	== Illum ==		== Illum ==
	llum l-Għaqda Mużikali San Leonardu għada tħaddan l-iskop li għalih ġiet imwaqqfa 150 sena ilu, dak li taħdem id f’id mal-knisja sabiex tkompli tkattar id-devozzjoni lejn il-qaddis patrun tagħna. Sabiex nikkumplimentaw il-festi tal-knisja, l-Għaqda tagħna għada tieħu ħsieb il-festi esterni kollha, minn banda, għall-armar, nar u radju tal-komunita’, Radju Leonardo li fuq frekwenza ta’ 105.2FM beda jxandar fil-jiem tal-festa fl-2005. Fid-dawl ta’ din il-ħidma kollha, l-Għaqda bis-sezzjonijiet kollha, fosthom id-delegati tal-Banda, is-sezzjoni nisa, is-sezzjni \|għażagħ Ulied il-Patrun u d-dilettanti tan-nar u l-armar, turi entusjazmu kbir u dedikazzjoni fl-impenn kostanti tul is-sena kollha. Huwa propju dan is-sens ta’ sagrificcju li jqanqal l-entusjażmu meħtieg biex iżomm il-każin ħaj matul is-sena kollha, għaliex tabilħaqq ix-xogħol fi ħdan Għaqda Mużikali bħal tagħna b’livell ta’ festa ta’ dawn l-aħħar snin sar jitlob impenn mhux biss fix-xhur tas-Sajf iżda matul is-sena kollha.		llum l-Għaqda Mużikali San Leonardu għada tħaddan l-iskop li għalih ġiet imwaqqfa 150 sena ilu, dak li taħdem id f’id mal-knisja sabiex tkompli tkattar id-devozzjoni lejn il-qaddis patrun tagħna. Sabiex nikkumplimentaw il-festi tal-knisja, l-Għaqda tagħna għada tieħu ħsieb il-festi esterni kollha, minn banda, għall-armar, nar u radju tal-komunita’, Radju Leonardo li fuq frekwenza ta’ 105.2FM beda jxandar fil-jiem tal-festa fl-2005. Fid-dawl ta’ din il-ħidma kollha, l-Għaqda bis-sezzjonijiet kollha, fosthom id-delegati tal-Banda, is-sezzjoni nisa, is-sezzjni \|għażagħ Ulied il-Patrun u d-dilettanti tan-nar u l-armar, turi entusjazmu kbir u dedikazzjoni fl-impenn kostanti tul is-sena kollha. Huwa propju dan is-sens ta’ sagrificcju li jqanqal l-entusjażmu meħtieg biex iżomm il-każin ħaj matul is-sena kollha, għaliex tabilħaqq ix-xogħol fi ħdan Għaqda Mużikali bħal tagħna b’livell ta’ festa ta’ dawn l-aħħar snin sar jitlob impenn mhux biss fix-xhur tas-Sajf iżda matul is-sena kollha.

Line 232:		Line 244:
	L-aħħar referenza tiegħi tmur lejn iż-żgħażagħ, l-irġiel u n-nisa ta’ għada li permezz tagħhom nistgħu inħossu il-polz tad-direzzjoni li ser tieħu l-Għaqda Mużikali San Leonardu. L-element żagħżugħ kemm fil-kumitat ċentrali, fost id-dilettanti tan-nar u l-armar u wisq aktar fi ħdan is-Sezzjoni Żgħażagħ Ulied il-Patrun San Leonardu huwa b’saħtu u ser jibqa’ is-sinsla tagħna. L-energija u l-imħabba li jitfgħu huma fil-ħidma tagħhom b’risq is-Soċjeta’ hija xhieda ħajja li dak li għalih ħadmu missirijietna matul dawn il-150 sena ser ikompli jitkattar fis-snin li ġejjin.		L-aħħar referenza tiegħi tmur lejn iż-żgħażagħ, l-irġiel u n-nisa ta’ għada li permezz tagħhom nistgħu inħossu il-polz tad-direzzjoni li ser tieħu l-Għaqda Mużikali San Leonardu. L-element żagħżugħ kemm fil-kumitat ċentrali, fost id-dilettanti tan-nar u l-armar u wisq aktar fi ħdan is-Sezzjoni Żgħażagħ Ulied il-Patrun San Leonardu huwa b’saħtu u ser jibqa’ is-sinsla tagħna. L-energija u l-imħabba li jitfgħu huma fil-ħidma tagħhom b’risq is-Soċjeta’ hija xhieda ħajja li dak li għalih ħadmu missirijietna matul dawn il-150 sena ser ikompli jitkattar fis-snin li ġejjin.

	Tagħrif u riċerka miġbura minn		'''Tagħrif u riċerka miġbura minn'''
	Kenneth Cassar B.A. (Hons.) History of Art		'''Kenneth Cassar B.A. (Hons.) History of Art'''

	== Organisation ==		== Organisation ==

Axiaqm: /* Nar */

2023-08-24T17:56:55Z

Nar

← Older revision		Revision as of 17:56, 24 August 2023
Line 148:		Line 148:
	Bħall-istess natura sabiħa tiegħu li jsaħħar u jintemm f’nifs wieħed, in-nar trid tapprezzah meta jinħaraq, dak li jibqa’ minnhu wara hu biss il-memorja ta’ dawk li jkunu apprezzawh. Dan kollu jagħmila diffiċli li wieħed jibni storja dettaljata tal-kwalita’ tan-nar li nafu li sa minn dejjem kien jagħmel parti mill-festa. Għalkemm fadal akar studju x’isir, ħafna minn dan li ġej hu frott il-memorja ta’ l-anzjani tagħna, xi informazzjoni li instgħabet il-każin, u xi affarijiet li ġew ippublikati.		Bħall-istess natura sabiħa tiegħu li jsaħħar u jintemm f’nifs wieħed, in-nar trid tapprezzah meta jinħaraq, dak li jibqa’ minnhu wara hu biss il-memorja ta’ dawk li jkunu apprezzawh. Dan kollu jagħmila diffiċli li wieħed jibni storja dettaljata tal-kwalita’ tan-nar li nafu li sa minn dejjem kien jagħmel parti mill-festa. Għalkemm fadal akar studju x’isir, ħafna minn dan li ġej hu frott il-memorja ta’ l-anzjani tagħna, xi informazzjoni li instgħabet il-każin, u xi affarijiet li ġew ippublikati.

	Nafu fiċ-ċert illi sa minn sekli ilu n-nar kien jakkumpanja iċ-ċelebrazzjonjiet tal-festa ta’ San Leonardu. Niftakar ċar meta sena ilu kont qiegħed nagħmel ir-riċerka tiegħi dwar il-kwadru titulari fl-arkivji tal-parroċċa, li fost l-ispejjeż fil-Veneranda Lampade għall-festi ta’ San Leonardu fis-seklu tmintax, kien ikun hemm referenzi għal flejjes li inteffqu f’nar u f’materjal sabiex jinħadmu l-murtali. Hawn qegħdin nitkellmu fuq aktar minn mitt sena minn meta twaqqfet is-Soċjeta’ tagħna. Għaldaqstant wieħed jinnota l-importanza li sa min żmien ilu kellu n-nar fil-festi tagħna, xi ħaġa li għada kurrenti illum b’mod speċjali għalina fin-naħa t’isfel ta’ Malta. Mat-twaqqif tas-Soċjeta’ fl-1858, in-nar waqa’ taħt ir-responsabilita’ tad-dilettanti fi ħdanha sabiex ta’ kull sena letteralment ħallew il-fjamma ta’ devozzjoni lejn San Leonardu tmexxihom. Id-dilettanti anzjani jiftakru il-ġenerazzjonijiet ta’ qabilhom fil-perijodu bikri tas-seklu għoxrin kienu jmorru f’kamra tan-nar Ħ’Attard jaħdmu l-bomba. Boissevain, li fl-1960 kien fostna janalizza il-ħajja soċjali f’Ħal Kirkop jiftħilna tieqa fuq l-importanza tan-nar għal-festi ta’ San Leonardu. Xhieda ta’ din l-importanza huma l-flus li ta’ kull sena kienu jammontaw għal parti l-kbira mill-ispejjeż tal-festi esterni. Għall-festa ta’ l-1960 insibu li kienu intefqu £712, jew 61.2% ta’ l-ispejjeż mħallsa mill-Għaqda Mużikali, f’materjal biex bih jinħadem in-nar.		Nafu fiċ-ċert illi sa minn sekli ilu n-nar kien jakkumpanja iċ-ċelebrazzjonjiet tal-festa ta’ San Leonardu. Niftakar ċar meta sena ilu kont qiegħed nagħmel ir-riċerka tiegħi dwar il-kwadru titulari fl-arkivji tal-parroċċa, li fost l-ispejjeż fil-Veneranda Lampade għall-festi ta’ San Leonardu fis-seklu tmintax, kien ikun hemm referenzi għal flejjes li inteffqu f’nar u f’materjal sabiex jinħadmu l-murtali. Hawn qegħdin nitkellmu fuq aktar minn mitt sena minn meta twaqqfet is-Soċjeta’ tagħna. Għaldaqstant wieħed jinnota l-importanza li sa min żmien ilu kellu n-nar fil-festi tagħna, xi ħaġa li għada kurrenti illum b’mod speċjali għalina fin-naħa t’isfel ta’ Malta. Mat-twaqqif tas-Soċjeta’ fl-1858, in-nar waqa’ taħt ir-responsabilita’ tad-dilettanti fi ħdanha sabiex ta’ kull sena letteralment ħallew il-fjamma ta’ devozzjoni lejn San Leonardu tmexxihom. Id-dilettanti anzjani jiftakru il-ġenerazzjonijiet ta’ qabilhom fil-perijodu bikri tas-seklu għoxrin kienu jmorru f’kamra tan-nar Ħ’Attard jaħdmu l-bomba. Boissevain, li fl-1960 kien fostna janalizza il-ħajja soċjali f’Ħal Kirkop jiftħilna tieqa fuq l-importanza tan-nar għal-festi ta’ San Leonardu.49 Xhieda ta’ din l-importanza huma l-flus li ta’ kull sena kienu jammontaw għal parti l-kbira mill-ispejjeż tal-festi esterni. Għall-festa ta’ l-1960 insibu li kienu intefqu £712, jew 61.2% ta’ l-ispejjeż mħallsa mill-Għaqda Mużikali, f’materjal biex bih jinħadem in-nar.50

	Qabel il-ftugħ ta’ kamra tan-nar adegwata, in-nar, inkluż il-manifattura tal-porvli kien isir b’mod illegali mill-partitarji fi kmarar fl-għelieqi u f’barrieri abbandunati. Sfortunatament din kienet xi ħaga komuni ħafna għal festi kollha sakemm lejn nofs is-seklu għoxrin bdew jinbnew l-ewwel fabbriki tan-nar kif imiss. Kien f’dan iż-żmien li il-kumitat kien qiegħed iħoss il-bżonn li jibni fabbrika tan-nar. Fil- bidu ta’ l-1966 intalbu l-permessi sabiex jinbena post tan-nar fil-limiti tar-Ramlija (illum Sqaq ta’ L-isqof) u biċċa art li Kolina Mizzi ċediet id-dritt li kellha fuqa b’ċens lil Għaqda tagħna. Ix-xogħol ma deherx li dam għaddej, u kif jixhdu xi ritratti li ġew f’idejna, bid-determinazzjoni tas-Segretarju Carmelo Polidano, bl-għajnuna tal-veteran Pawlu Cassar, Manuel Curmi u oħrajn il-fabbrika malajr tlestiet sabiex il-Ħadd 3 ta’ Lulju 1966 sar il-ftuħ uffiċjali tal-fabbrika tan-nar b’ Leonard Spiteri (Pudinu), l-ewwel licensee responsabli mill-fabbrika, jaqta’ iż-żigarella tal-post imbierek minn Dun Ġużepp Theuma, Kappillan ta’ Ħal Kirkop. Hawn ta’ min jagħmel referenza fuq dan Spiteri, dilettant ħabrieki ħafna li wara l-Gwerra trawwem ma’ żewġ tewmin Qriema, biex baqa’ jaħdem in-nar sa xjuħitu. Taħtu trawmu bosta bħal Leonard Muscat, li għadu jaħdem sa illum, u dilettanti oħra li sa ġenerazzjoni ilu kienu għadhom jaħdmu n-nar.		Qabel il-ftugħ ta’ kamra tan-nar adegwata, in-nar, inkluż il-manifattura tal-porvli kien isir b’mod illegali mill-partitarji fi kmarar fl-għelieqi u f’barrieri abbandunati.51

	~~Iżda l-progress ta’~~ nofs is-~~snin sebgħin wassal sabiex dan il~~-~~post~~ tan-nar ~~jiġi żgumbrat wara~~ li ~~inżamm~~ il-~~permess minħabba l~~-~~bini residenzjali~~ li ~~nbena fil~~-~~viċinanzi~~. ~~Minkejja kollox id~~-~~dilettanti bħal Leonard Spiteri, Remigio Sacco, Pawlu Farrugia u Leonard Muscat bl-għajnuna~~ ta’ ~~oħrajn, qatt ma’ ħarsu lura biex fis~~-~~snin tmenin saħħew mhux bi ftit ir~~-~~reputazzjoni tal-kamra~~ tan-nar ~~tagħna. Mfittex ferm kien il~~-~~beraq pront~~ ta’ ~~Pawlu Farrugia (il~~-~~Lisku~~) u il-~~kulur ta’ Leonard Muscat~~. ~~Dan kien żmien meta l~~-~~fabbrika tan-nar kienet mogħnija b’ħafna dillettanti~~ li ~~jaħdmu bla waqfien. Ħafna għadom jiftakru l~~-~~wirja spettakolari li din il~~-~~kamra kellha fl~~-~~1985 fl~~-~~okkażjoni spe’jali ta’ għeluq~~ il-~~25 sena mil~~-~~festi ‘entenarji~~ ta’ ~~l-1960. Fl-1986, fuq insistenza ta’ Remigio Sacco li mill-1983 kien~~ il-~~licensee~~ tal-fabbrika tan-nar u Leonard ~~Muscat~~, il-~~President li dam f’din il~~-~~kariga għal 28 sena mill~~-~~1974 sa l~~-~~2002~~, ~~instagħbet art magħrufa bħala~~ ta’ ~~~irkes~~ li ~~kienet addatata sabiex tiġi żviluppata kamra tan~~-nar ~~ġdida~~. ~~Hekk sar~~, u ~~f’qasir żmien bl-għajnuna ta’ bosta partitarji qalbiena, inbniet fabbrika tan~~-nar ~~ġdida bejn Ħas Saptan u Wied Qoton fil-limiti tal-Gudja~~.		Sfortunatament din kienet xi ħaga komuni ħafna għal festi kollha sakemm lejn nofs is-seklu għoxrin bdew jinbnew l-ewwel fabbriki tan-nar kif imiss. Kien f’dan iż-żmien li il-kumitat kien qiegħed iħoss il-bżonn li jibni fabbrika tan-nar. Fil- bidu ta’ l-1966 intalbu l-permessi sabiex jinbena post tan-nar fil-limiti tar-Ramlija (illum Sqaq ta’ L-isqof) u biċċa art li Kolina Mizzi ċediet id-dritt li kellha fuqa b’ċens lil Għaqda tagħna. Ix-xogħol ma deherx li dam għaddej, u kif jixhdu xi ritratti li ġew f’idejna, bid-determinazzjoni tas-Segretarju Carmelo Polidano, bl-għajnuna tal-veteran Pawlu Cassar, Manuel Curmi u oħrajn il-fabbrika malajr tlestiet sabiex il-Ħadd 3 ta’ Lulju 1966 sar il-ftuħ uffiċjali tal-fabbrika tan-nar b’ Leonard Spiteri (Pudinu), l-ewwel licensee responsabli mill-fabbrika, jaqta’ iż-żigarella tal-post imbierek minn Dun Ġużepp Theuma, Kappillan ta’ Ħal Kirkop. Hawn ta’ min jagħmel referenza fuq dan Spiteri, dilettant ħabrieki ħafna li wara l-Gwerra trawwem ma’ żewġ tewmin Qriema, biex baqa’ jaħdem in-nar sa xjuħitu. Taħtu trawmu bosta bħal Leonard Muscat, li għadu jaħdem sa illum, u dilettanti oħra li sa ġenerazzjoni ilu kienu għadhom jaħdmu n-nar.

	Is-snin ~~disgħin jibqgħu fuq kollox mfakkra għat~~-~~traġedja ta’ l~~-~~1992~~ li ~~ħatfet~~ il-~~ħajja tal~~-~~mibki Frans Attard u~~ li ~~dwara ser nitkellmu ‘il quddiem~~. ~~Ftit wara dan l~~-~~in’ident~~ ir-~~responsabilita’~~ tal-~~fabbrika~~ tan-nar ~~għaddiet f’idejn Mario Camilleri, li sal~~-~~ġurnata~~ ta’ ~~illum flimkien ma’sħabu għadu jibni~~ u ~~jtejjeb ir~~-~~reputazzjoni sabiħa li mas~~-~~snin kisbu id~~-~~dilettanti tagħna~~. ~~Apparti~~ l-~~wirjiet sbieħ fil~~-festi ta’ ~~min jgħid~~ li s-~~snin disgħin raw mewġa kbira ta’ xogħolijiet fi ħdan~~ il-fabbrika tan-nar sabiex ~~dejjem jiġi żgurat ambjent sabiħ~~, ~~modern~~ u ~~fuq kollox sigur~~.		Iżda l-progress ta’ nofs is-snin sebgħin wassal sabiex dan il-post tan-nar jiġi żgumbrat wara li inżamm il-permess minħabba l-bini residenzjali li nbena fil-viċinanzi. Minkejja kollox id-dilettanti bħal Leonard Spiteri, Remigio Sacco, Pawlu Farrugia u Leonard Muscat bl-għajnuna ta’ oħrajn, qatt ma’ ħarsu lura biex fis-snin tmenin saħħew mhux bi ftit ir-reputazzjoni tal-kamra tan-nar tagħna.52 Mfittex ferm kien il-beraq pront ta’ Pawlu Farrugia (il-Lisku) u il-kulur ta’ Leonard Muscat. Dan kien żmien meta l-fabbrika tan-nar kienet mogħnija b’ħafna dillettanti li jaħdmu bla waqfien. Ħafna għadom jiftakru l-wirja spettakolari li din il-kamra kellha fl-1985 fl-okkażjoni spe’jali ta’ għeluq il-25 sena mil-festi ċentenarji ta’ l-1960.53 Fl-1986, fuq insistenza ta’ Remigio Sacco li mill-1983 kien il-licensee tal-fabbrika tan-nar u Leonard Muscat, il-President li dam f’din il-kariga għal 28 sena mill-1974 sa l-2002, instagħbet art magħrufa bħala ta’ ~irkes li kienet addatata sabiex tiġi żviluppata kamra tan-nar ġdida. Hekk sar, u f’qasir żmien bl-għajnuna ta’ bosta partitarji qalbiena, inbniet fabbrika tan-nar ġdida bejn Ħas Saptan u Wied Qoton fil-limiti tal-Gudja.

	Xieraq ukoll li nagħmlu referenza għan-nar ta’ l-art li sfortunatamnet ftit li xejn nafu dwaru. Jingħad li lejn nofs is-seklu in-nar ta’ l-art kien ġeneralment jiġi minn Għawdex. Kien jinġab fuq xi Luzzu dik il-ġimgħa tal-festa u kien jintrefa’ ċ-ċimiterju fil-kamra tal-mejtin biex lejlet il-festa kien jintrama’ mill-persuna Għawdxija li tkun ħadmet in-nar u tkun niżlet apposta biex tarmah. In-nar f’dan iż-żmien kien jikkonsisti f’irdieden tal-qasab li ġeneralment kienu jinħaqru bil-gassijiet u l-funtani. Kien xi żmien wara li n-nar ta’ l-art kien jinħadem mill-istess partitarji b’mod mekkanizzat għal dak iż-żmien. Lejn l-aħħar tas-snin sittin u fis-snin sebgħin, kien il-mibki Salvu Sacco li kien rawwem bosta żgħażagħ fil-manifattura tan-nar ta’ l-art, fejn aktar ma għadda ż-żmien aktar beda jinħadem xogħol kbir mekkanizzat. Sa l-aħħar tas-snin tmenin in-nar ta’ l-art kien jintrama f’Misraħ San Leonardu, u f’xi okkażjonijiet jingħad li kien isir nar bi kwantita’ kbira tant li kien jibda minn ħdejn il-Knisja, fi Triq il-Kbira u jibqa’ nieżel sal-fetħa ta’triq San Nikola. Kien biss fis-snin relattivament re’enti li n-nar kollu kiber fid-daqs u għalhekk kellu jintrama fi Pjazza \|ernieq. Mas-snin l-affarijiet tjiebu ħafna, speċjalment fis-snin disgħin bil-ħidma ta’ Raymond Camilleri mejgħun minn bosta li għadom involuti sa illum. Il-biċċiet kibru u beda jidħol xogħol mekkanizzat u ktajjen li jinvolvi ħafna ħsieb. L-emfasi prinċipali saret il-kwalita’ fil-kulur tal-gas u fil-funtani ta’ sitt purzieri li baqgħu jinħadmu bl-idejn sal-ġurnata ta’ illum, biex b’hekk inbniet reputazzjoni tajba ħafna fost id-dilettanti lokali.		*49 J. Boissevain,1993, p.63
			*50 J. Boissevain, 1993, p.63
			*51 J. Boissevain, 1993, p.63
			*52 ‘Tkellimna ma’ Leonard Muscat’, 2004, p.3
			*53 ‘Tkellimna ma’ Leonard Muscat’, 2004, p.3

			Is-snin disgħin jibqgħu fuq kollox mfakkra għat-traġedja ta’ l-1992 li ħatfet il-ħajja tal-mibki Frans Attard u li dwara ser nitkellmu ‘il quddiem. Ftit wara dan l-in’ident ir-responsabilita’ tal-fabbrika tan-nar għaddiet f’idejn Mario Camilleri, li sal-ġurnata ta’ illum flimkien ma’sħabu għadu jibni u jtejjeb ir-reputazzjoni sabiħa li mas-snin kisbu id-dilettanti tagħna. Apparti l-wirjiet sbieħ fil-festi ta’ min jgħid li s-snin disgħin raw mewġa kbira ta’ xogħolijiet fi ħdan il-fabbrika tan-nar sabiex dejjem jiġi żgurat ambjent sabiħ, modern u fuq kollox sigur.

			Xieraq ukoll li nagħmlu referenza għan-nar ta’ l-art li sfortunatamnet ftit li xejn nafu dwaru. Jingħad li lejn nofs is-seklu in-nar ta’ l-art kien ġeneralment jiġi minn Għawdex. Kien jinġab fuq xi Luzzu dik il-ġimgħa tal-festa u kien jintrefa’ ċ-ċimiterju fil-kamra tal-mejtin biex lejlet il-festa kien jintrama’ mill-persuna Għawdxija li tkun ħadmet in-nar u tkun niżlet apposta biex tarmah. In-nar f’dan iż-żmien kien jikkonsisti f’irdieden tal-qasab li ġeneralment kienu jinħaqru bil-gassijiet u l-funtani. Kien xi żmien wara li n-nar ta’ l-art kien jinħadem mill-istess partitarji b’mod mekkanizzat għal dak iż-żmien.54 Lejn l-aħħar tas-snin sittin u fis-snin sebgħin, kien il-mibki Salvu Sacco li kien rawwem bosta żgħażagħ fil-manifattura tan-nar ta’ l-art, fejn aktar ma għadda ż-żmien aktar beda jinħadem xogħol kbir mekkanizzat. Sa l-aħħar tas-snin tmenin in-nar ta’ l-art kien jintrama f’Misraħ San Leonardu, u f’xi okkażjonijiet jingħad li kien isir nar bi kwantita’ kbira tant li kien jibda minn ħdejn il-Knisja, fi Triq il-Kbira u jibqa’ nieżel sal-fetħa ta’triq San Nikola. Kien biss fis-snin relattivament re’enti li n-nar kollu kiber fid-daqs u għalhekk kellu jintrama fi Pjazza \|ernieq. Mas-snin l-affarijiet tjiebu ħafna, speċjalment fis-snin disgħin bil-ħidma ta’ Raymond Camilleri mejgħun minn bosta li għadom involuti sa illum. Il-biċċiet kibru u beda jidħol xogħol mekkanizzat u ktajjen li jinvolvi ħafna ħsieb. L-emfasi prinċipali saret il-kwalita’ fil-kulur tal-gas u fil-funtani ta’ sitt purzieri li baqgħu jinħadmu bl-idejn sal-ġurnata ta’ illum, biex b’hekk inbniet reputazzjoni tajba ħafna fost id-dilettanti lokali.

			*54 L. Agius, 1996, pp.21-23

	== Paġna Kerha ==		== Paġna Kerha ==

Axiaqm: /* Festi importanti */

2023-08-24T17:43:54Z

Festi importanti

← Older revision		Revision as of 17:43, 24 August 2023
Line 116:		Line 116:
	Bla dubju ta’ xejn, għal ħafna mill-anżjani tagħna s-sena 1960 tibqa’ marbuta ma’ qalbhom għaliex għadom jiftakru ċ-ċelebrazzjonijiet kbar li kienu saru kemm f’għeluq il-mitt sena mit twaqqif tas-soċjeta’, iżda fuq kollox sabiex jibqa’ mfakkar l-erbatax-il ċentenarju mill-mewt glorjuża tal-Patrun San Leonardu. Peress li l-Qaddis tagħna miet fis-sena 559, dawn il-festi bdew fis-6 ta’ Novembru 1959, biss daħlu fl-aqwa tagħom bejn il-21 t’Awwissu u l-21 ta’ Settembru ta’ l-1960. Għal dawn il-festi ġew mistiedna għall-funzjonijiet tal-knisja l-kapitli kollha ta’ Malta, kif ukoll l-isqfijiet ta’ Malta u Għawdex.36 Il-mużika fil-knisja kienet f’idejn Maestro Vincenzo Bugeja u ħafna għadhom jiftakru s-seħer tal-kant ta’ l-innu u l-antifona. Il-purċisjoni bl-istatwa ta’ San Leonardu intemmet f’nofs il-lejl b’quddiesa mill-Kappillan Pawl Pace fuq it-taraġ tal-Lunzjata.37 Fost l-inizjattivi ta’ din is-sena kienet inkitbet u tqassmet għal wegħdi l-Ħajja Glorjuża ta’ San Leonardu Abbati.		Bla dubju ta’ xejn, għal ħafna mill-anżjani tagħna s-sena 1960 tibqa’ marbuta ma’ qalbhom għaliex għadom jiftakru ċ-ċelebrazzjonijiet kbar li kienu saru kemm f’għeluq il-mitt sena mit twaqqif tas-soċjeta’, iżda fuq kollox sabiex jibqa’ mfakkar l-erbatax-il ċentenarju mill-mewt glorjuża tal-Patrun San Leonardu. Peress li l-Qaddis tagħna miet fis-sena 559, dawn il-festi bdew fis-6 ta’ Novembru 1959, biss daħlu fl-aqwa tagħom bejn il-21 t’Awwissu u l-21 ta’ Settembru ta’ l-1960. Għal dawn il-festi ġew mistiedna għall-funzjonijiet tal-knisja l-kapitli kollha ta’ Malta, kif ukoll l-isqfijiet ta’ Malta u Għawdex.36 Il-mużika fil-knisja kienet f’idejn Maestro Vincenzo Bugeja u ħafna għadhom jiftakru s-seħer tal-kant ta’ l-innu u l-antifona. Il-purċisjoni bl-istatwa ta’ San Leonardu intemmet f’nofs il-lejl b’quddiesa mill-Kappillan Pawl Pace fuq it-taraġ tal-Lunzjata.37 Fost l-inizjattivi ta’ din is-sena kienet inkitbet u tqassmet għal wegħdi l-Ħajja Glorjuża ta’ San Leonardu Abbati.

	Min-naħa tagħha l-Għaqda Mużikali San Leonardu kienet ħejjiet festi kbar. F’dan iż-żmien il-każin kien għaddej minn atmosfera ta’ entusjażmu kbir u ħidma kostanti; in-nisa ħietu l-purtieri sabiex jakkumpanjaw il-linef, salott u xi għamara li inxtraw għall-okkażjoni, filwaqt li l-irġiel għamlu sena jremblu il-kartun sabiex jgħatu wirja ta’ nar li baqgħet tissemma.38 L-ikbar wirt ta’ din il-festa jibqa l-Innu l-Kbir ta’ Maestro George Martin, jew aħjar l-Innu Tifħir lil San Leonardu Abbati. F’seduta li saret it-Tlieta 7 ta’ Lulju 1954, fi żmien meta kienu qegħdin jinkitbu ħafna innijiet kbar, il-kumitat bit-tir tal-festi ~~‘entinarji~~ f’moħħu idde’ieda li jinkariga lis-Surmast Martin sabiex jikkomponi l-innu, u lil		Min-naħa tagħha l-Għaqda Mużikali San Leonardu kienet ħejjiet festi kbar. F’dan iż-żmien il-każin kien għaddej minn atmosfera ta’ entusjażmu kbir u ħidma kostanti; in-nisa ħietu l-purtieri sabiex jakkumpanjaw il-linef, salott u xi għamara li inxtraw għall-okkażjoni, filwaqt li l-irġiel għamlu sena jremblu il-kartun sabiex jgħatu wirja ta’ nar li baqgħet tissemma.38 L-ikbar wirt ta’ din il-festa jibqa l-Innu l-Kbir ta’ Maestro George Martin, jew aħjar l-Innu Tifħir lil San Leonardu Abbati. F’seduta li saret it-Tlieta 7 ta’ Lulju 1954, fi żmien meta kienu qegħdin jinkitbu ħafna innijiet kbar, il-kumitat bit-tir tal-festi ċentinarji f’moħħu idde’ieda li jinkariga lis-Surmast Martin sabiex jikkomponi l-innu, u lil

	*36 L. Agius, 2006, p.111		*36 L. Agius, 2006, p.111
Line 122:		Line 122:
	*38 L. Agius, 2006, p.111		*38 L. Agius, 2006, p.111

	[[Dun Frans Camilleri]] biex jikteb il-kliem. Sa dakinhar l-uniċi innijiet kienu Lil San Laeonardu Abbati u dak popolari Bħal Warda li Tgħaxxaq bil-Fwieħa li nkiteb mis-Sależjan [[Carmelo Galea]] u li tkanta l-ewwel darba fil-festa ta’ l-1937. Maestro Martin aċċetta il-kundizjonijiet imposti mill-kumitat, fosthom li l-Innu jsir propjeta’ tal-Każin, u sa Awwissu irregalah lill-Għaqda senza interessi bil-patt li jiġi rrekordjat fuq ir-rediffusion u jindaqq għall-ewwel darba mill-Banda San Leonardo. Għall-okkażjoni tal-festa ċentenarji l-organista tal-knisja, Angelo Spiteri magħruf bħala Ħolin beda jlaqqa’ kor tat-tfajliet id-dar tiegħu sabiex jitgħallmu jkantawh. Mal-kor ħadu sehem il-baritanu [[Joe Bezzina]] u t-tenur [[Joe Zammit Harrison]] u wara l-Innu indaqqu siltiet bħal La Traviata ta’ Giuseppe Verdi, Tanhauzer ta’ Richard Wagner, Marcia Trionfal Aida ta’ Verdi, l-Innu tal-Banda ta’ l-istess Maestro Martin, l-Innu Malti u l-God Save the Queen. F’dan il-programm kienu ħadu sehem ukoll it-tenur [[Giuseppe Farrugia]], is-soprana [[Hilda Mallia]] u il-[[Kor tal-Ħamrun]] taħt id-direzzjoni ta’ Dun Ġużepp Cachia. [[John Spiteri]], dak iż-żmien segretarju, jgħid li kien San Leonardu li nebbaħ lis-surmast Martin sabiex ikkompona l-Innu l-Kbir.		[[Dun Frans Camilleri]] biex jikteb il-kliem.39 Sa dakinhar l-uniċi innijiet kienu Lil San Laeonardu Abbati u dak popolari Bħal Warda li Tgħaxxaq bil-Fwieħa li nkiteb mis-Sależjan [[Carmelo Galea]] u li tkanta l-ewwel darba fil-festa ta’ l-1937.40 Maestro Martin aċċetta il-kundizjonijiet imposti mill-kumitat, fosthom li l-Innu jsir propjeta’ tal-Każin, u sa Awwissu irregalah lill-Għaqda senza interessi bil-patt li jiġi rrekordjat fuq ir-rediffusion u jindaqq għall-ewwel darba mill-Banda San Leonardo.41 Għall-okkażjoni tal-festa ċentenarji l-organista tal-knisja, Angelo Spiteri magħruf bħala Ħolin beda jlaqqa’ kor tat-tfajliet id-dar tiegħu sabiex jitgħallmu jkantawh.42 Mal-kor ħadu sehem il-baritanu [[Joe Bezzina]] u t-tenur [[Joe Zammit Harrison]] u wara l-Innu indaqqu siltiet bħal La Traviata ta’ Giuseppe Verdi, Tanhauzer ta’ Richard Wagner, Marcia Trionfal Aida ta’ Verdi, l-Innu tal-Banda ta’ l-istess Maestro Martin, l-Innu Malti u l-God Save the Queen.43 F’dan il-programm kienu ħadu sehem ukoll it-tenur [[Giuseppe Farrugia]], is-soprana [[Hilda Mallia]] u il-[[Kor tal-Ħamrun]] taħt id-direzzjoni ta’ Dun Ġużepp Cachia. [[John Spiteri]], dak iż-żmien segretarju, jgħid li kien San Leonardu li nebbaħ lis-surmast Martin sabiex ikkompona l-Innu l-Kbir.

	Minbarra l-Banda San Leonardo, għal dawn il-festi ġew mistiedna l-Banda ta’ Santa Marija ta’ Ħal Għaxaq, La Stella tal-Gudja kif ukoll dik ta’ Santa Katerina taż-Żurrieq. Grazzi għall-Antropologu Soċjali Jeremy Boissevain, li f’dan iz-żmien kien qiegħed janalizza il-ħajja so’jali f’Ħal Kirkop, nafu x’kienu l-ispejjes wara din il-festa. Dakinhar il-festa swiet £ 1, 465. £302 minnhom inġabru u ntefqu mill-kappillan għal-festi interni li tagħhom kien responsabbli. Il-£1,163 l-oħra inġabru bil-ħidma tal-kumitat sabiex jagħmlu tajjeb għall-ispejjeż tal-festi esterni. Ma setgħax jonqos li festa importanti bħal din ma tiġix akkumpanjata minn programm xieraq ta’ nar; fil-fatt dik is-sena kienet intefqet is-somma konsiderevoli ta’ £712 f’materjal biex bih jinħadem in-nar. Boissevain jgħidilna ukoll li bl-eċċezzjoni ta’ l-armar tad-dawl fit-toroq u l-knisja li kien isir minn kuntrattur, ix-xogħol kollhu marbut mal-festa kien isir minn dilettanti Koppin.		Minbarra l-Banda San Leonardo, għal dawn il-festi ġew mistiedna l-Banda ta’ Santa Marija ta’ Ħal Għaxaq, La Stella tal-Gudja kif ukoll dik ta’ Santa Katerina taż-Żurrieq.44 Grazzi għall-Antropologu Soċjali Jeremy Boissevain, li f’dan iz-żmien kien qiegħed janalizza il-ħajja so’jali f’Ħal Kirkop, nafu x’kienu l-ispejjes wara din il-festa. Dakinhar il-festa swiet £ 1, 465. £302 minnhom inġabru u ntefqu mill-kappillan għal-festi interni li tagħhom kien responsabbli. Il-£1,163 l-oħra inġabru bil-ħidma tal-kumitat sabiex jagħmlu tajjeb għall-ispejjeż tal-festi esterni.45 Ma setgħax jonqos li festa importanti bħal din ma tiġix akkumpanjata minn programm xieraq ta’ nar; fil-fatt dik is-sena kienet intefqet is-somma konsiderevoli ta’ £712 f’materjal biex bih jinħadem in-nar. Boissevain jgħidilna ukoll li bl-eċċezzjoni ta’ l-armar tad-dawl fit-toroq u l-knisja li kien isir minn kuntrattur, ix-xogħol kollhu marbut mal-festa kien isir minn dilettanti Koppin.

	Din il-festa tant baqgħet fil-memorji tal-Koppin li fl-1985, ħamsa u għoxrin sena mill-festi ċentenarji u 1425 sena mill-mewt ta’ San Leonardu, inħasset il-ħtieġa li tiġi iċċelebrata festa oħra importanti. Għal din l-okkażżjoni il-programm strumentali kien sar taħt il-patroċinju distint tal-President ta’ Malta l-E.T. [[Agatha Barbara]] li għall-okkażżjoni kienet kixfet lapida kommemorattiva imbierka mill-Monsinjur [[Carmelo Xuereb]], li illum tinsab fis-sala t’isfel tal-każin. Kienu f’dawn il-festi li ġiet imżanża bandiera tal-pittura oħra mill-isbaħ, li għada tintuża sa illum, iddisinjata minn J. Azzopardi. It-tlugħ tal-bandiera kien akkumpanjat mill-Banda San Leonardu li għal din l-okkażżjoni kienet daqqgħet b’bandisti Koppin biss, fosthom il-President [[Leonard Muscat]] li għal din l-okkażjoni kien tgħallem il-plattini u l-katuba. Dan kien iż-żmien meta taħt Maestro Gaetano Zammit il-banda kellha aktar minn 25 bandist tal-post. Madanakollu, żgur li l-aktar memorji stampati f’moħħ il-partitarji huma dawk asso’jati mal-programm tan-nar, li skond il-fehma ta’ bosta, dik is-sena kien xi ħaġa spe’jali tant li għadu jissemma sal-ġurnata ta’ illum.		Din il-festa tant baqgħet fil-memorji tal-Koppin li fl-1985, ħamsa u għoxrin sena mill-festi ċentenarji u 1425 sena mill-mewt ta’ San Leonardu, inħasset il-ħtieġa li tiġi iċċelebrata festa oħra importanti. Għal din l-okkażżjoni il-programm strumentali kien sar taħt il-patroċinju distint tal-President ta’ Malta l-E.T. [[Agatha Barbara]] li għall-okkażżjoni kienet kixfet lapida kommemorattiva imbierka mill-Monsinjur [[Carmelo Xuereb]], li illum tinsab fis-sala t’isfel tal-każin. Kienu f’dawn il-festi li ġiet imżanża bandiera tal-pittura oħra mill-isbaħ, li għada tintuża sa illum, iddisinjata minn J. Azzopardi. It-tlugħ tal-bandiera kien akkumpanjat mill-Banda San Leonardu li għal din l-okkażżjoni kienet

	Festa li żgur għada relattivament friska fil-memorji tagħna hi dik ta’ l-1999 meta l-Għaqda Mużikali San Leonardu fakkret għeluq il-mitt sena mit-twaqqif uffiċjali tal-Banda li seħħ fl-1899. F’din is-sena il-festa kienet saret bejn is-16 sat-22 t’Awwissu u għal din l-okkażjoni għall-ewwel darba l-Għaqda Mużikali San Leonardu tellgħet akkademja mużikali t-Tlieta 17 t’Awwissu fil-Knisja parrokjali taħt il-patroċinju tad-Direttur għall-Kultura, is-Sur Ġoġo Mifsud. Kienet serata memorabli fejn il-banda taħt id-direzzjoni tas-Surmast attwali Ugo Buhagiar daqqet siltiet mużikali sbieħ fosthom innijiet, intermezzo, adagio u serenati. Il-programm vokali u strumentali tal-Ġimgħa 20 t’Awwissu sar taħt il-~~patro’inju~~ distint ta’ l-E.T. [[Guido de Marco]] President ta’ Malta. Wara l-programm li fih ġew esegwiti overture, sinfonia, selections, themes u innijiet, intlaħaq il-qofol tas-serata meta il-President ta’ Malta kixef irħama kommemorattiva li tbierket mill-wisq Reverendu Monsinjur Batolomeo Bezzina.		*39 Noti personali ta’ Carmelo Agius
			Dwar l-Innu il-Kbir, Maestro George Martin u Dun Frans Camilleri ara: J. Carbone, 2004, pp. 59-61
			*40 L. Agius, 2003, p.89
			*41 Noti personali ta’ Carmelo Agius
			*42 L. Agius, 2006, p.111
			*43 Noti personali ta’ Carmelo Agius
			*44 L. Agius, 2006, p.111
			*45 J. Boissevain, 1993, p.63

			daqqgħet b’bandisti Koppin biss, fosthom il-President [[Leonard Muscat]] li għal din l-okkażjoni kien tgħallem il-plattini u l-katuba.46 Dan kien iż-żmien meta taħt Maestro Gaetano Zammit il-banda kellha aktar minn 25 bandist tal-post. Madanakollu, żgur li l-aktar memorji stampati f’moħħ il-partitarji huma dawk asso’jati mal-programm tan-nar, li skond il-fehma ta’ bosta, dik is-sena kien xi ħaġa spe’jali tant li għadu jissemma sal-ġurnata ta’ illum.

			Festa li żgur għada relattivament friska fil-memorji tagħna hi dik ta’ l-1999 meta l-Għaqda Mużikali San Leonardu fakkret għeluq il-mitt sena mit-twaqqif uffiċjali tal-Banda li seħħ fl-1899.47 F’din is-sena il-festa kienet saret bejn is-16 sat-22 t’Awwissu u għal din l-okkażjoni għall-ewwel darba l-Għaqda Mużikali San Leonardu tellgħet akkademja mużikali t-Tlieta 17 t’Awwissu fil-Knisja parrokjali taħt il-patroċinju tad-Direttur għall-Kultura, is-Sur Ġoġo Mifsud. Kienet serata memorabli fejn il-banda taħt id-direzzjoni tas-Surmast attwali Ugo Buhagiar daqqet siltiet mużikali sbieħ fosthom innijiet, intermezzo, adagio u serenati.48 Il-programm vokali u strumentali tal-Ġimgħa 20 t’Awwissu sar taħt il-patroċinju distint ta’ l-E.T. [[Guido de Marco]] President ta’ Malta. Wara l-programm li fih ġew esegwiti overture, sinfonia, selections, themes u innijiet, intlaħaq il-qofol tas-serata meta il-President ta’ Malta kixef irħama kommemorattiva li tbierket mill-wisq Reverendu Monsinjur Batolomeo Bezzina.

			*46 ‘Tkellimna ma’ Leonard Muscat’, 2004, p.3
			*47 Dwar din il-festa ara: Programm Festa 1999, G]aqda Mu\ikali San Leonardu, 1999; C. Farrugia, 2000, pp. 99-103
			*48 C. Farrugia, 2000, pp. 99-101

	== Nar ==		== Nar ==

Axiaqm: /* Festi importanti */

2023-08-24T17:30:26Z

Festi importanti

← Older revision		Revision as of 17:30, 24 August 2023
Line 114:		Line 114:

	== Festi importanti ==		== Festi importanti ==
	Bla dubju ta’ xejn, għal ħafna mill-anżjani tagħna s-sena 1960 tibqa’ marbuta ma’ qalbhom għaliex għadom jiftakru ċ-ċelebrazzjonijiet kbar li kienu saru kemm f’għeluq il-mitt sena mit twaqqif tas-soċjeta’, iżda fuq kollox sabiex jibqa’ mfakkar l-erbatax-il ċentenarju mill-mewt glorjuża tal-Patrun San Leonardu. Peress li l-Qaddis tagħna miet fis-sena 559, dawn il-festi bdew fis-6 ta’ Novembru 1959, biss daħlu fl-aqwa tagħom bejn il-21 t’Awwissu u l-21 ta’ Settembru ta’ l-1960. Għal dawn il-festi ġew mistiedna għall-funzjonijiet tal-knisja l-kapitli kollha ta’ Malta, kif ukoll l-isqfijiet ta’ Malta u Għawdex. Il-mużika fil-knisja kienet f’idejn Maestro Vincenzo Bugeja u ħafna għadhom jiftakru s-seħer tal-kant ta’ l-innu u l-antifona. Il-purċisjoni bl-istatwa ta’ San Leonardu intemmet f’nofs il-lejl b’quddiesa mill-Kappillan Pawl Pace fuq it-taraġ tal-Lunzjata. Fost l-inizjattivi ta’ din is-sena kienet inkitbet u tqassmet għal wegħdi l-Ħajja Glorjuża ta’ San Leonardu Abbati.		Bla dubju ta’ xejn, għal ħafna mill-anżjani tagħna s-sena 1960 tibqa’ marbuta ma’ qalbhom għaliex għadom jiftakru ċ-ċelebrazzjonijiet kbar li kienu saru kemm f’għeluq il-mitt sena mit twaqqif tas-soċjeta’, iżda fuq kollox sabiex jibqa’ mfakkar l-erbatax-il ċentenarju mill-mewt glorjuża tal-Patrun San Leonardu. Peress li l-Qaddis tagħna miet fis-sena 559, dawn il-festi bdew fis-6 ta’ Novembru 1959, biss daħlu fl-aqwa tagħom bejn il-21 t’Awwissu u l-21 ta’ Settembru ta’ l-1960. Għal dawn il-festi ġew mistiedna għall-funzjonijiet tal-knisja l-kapitli kollha ta’ Malta, kif ukoll l-isqfijiet ta’ Malta u Għawdex.36 Il-mużika fil-knisja kienet f’idejn Maestro Vincenzo Bugeja u ħafna għadhom jiftakru s-seħer tal-kant ta’ l-innu u l-antifona. Il-purċisjoni bl-istatwa ta’ San Leonardu intemmet f’nofs il-lejl b’quddiesa mill-Kappillan Pawl Pace fuq it-taraġ tal-Lunzjata.37 Fost l-inizjattivi ta’ din is-sena kienet inkitbet u tqassmet għal wegħdi l-Ħajja Glorjuża ta’ San Leonardu Abbati.

	Min-naħa tagħha l-Għaqda Mużikali San Leonardu kienet ħejjiet festi kbar. F’dan iż-żmien il-każin kien għaddej minn atmosfera ta’ entusjażmu kbir u ħidma kostanti; in-nisa ħietu l-purtieri sabiex jakkumpanjaw il-linef, salott u xi għamara li inxtraw għall-okkażjoni, filwaqt li l-irġiel għamlu sena jremblu il-kartun sabiex jgħatu wirja ta’ nar li baqgħet tissemma. L-ikbar wirt ta’ din il-festa jibqa l-Innu l-Kbir ta’ Maestro George Martin, jew aħjar l-Innu Tifħir lil San Leonardu Abbati. F’seduta li saret it-Tlieta 7 ta’ Lulju 1954, fi żmien meta kienu qegħdin jinkitbu ħafna innijiet kbar, il-kumitat bit-tir tal-festi ‘entinarji f’moħħu idde’ieda li jinkariga lis-Surmast Martin sabiex jikkomponi l-innu, u lil [[Dun Frans Camilleri]] biex jikteb il-kliem. Sa dakinhar l-uniċi innijiet kienu Lil San Laeonardu Abbati u dak popolari Bħal Warda li Tgħaxxaq bil-Fwieħa li nkiteb mis-Sależjan [[Carmelo Galea]] u li tkanta l-ewwel darba fil-festa ta’ l-1937. Maestro Martin aċċetta il-kundizjonijiet imposti mill-kumitat, fosthom li l-Innu jsir propjeta’ tal-Każin, u sa Awwissu irregalah lill-Għaqda senza interessi bil-patt li jiġi rrekordjat fuq ir-rediffusion u jindaqq għall-ewwel darba mill-Banda San Leonardo. Għall-okkażjoni tal-festa ċentenarji l-organista tal-knisja, Angelo Spiteri magħruf bħala Ħolin beda jlaqqa’ kor tat-tfajliet id-dar tiegħu sabiex jitgħallmu jkantawh. Mal-kor ħadu sehem il-baritanu [[Joe Bezzina]] u t-tenur [[Joe Zammit Harrison]] u wara l-Innu indaqqu siltiet bħal La Traviata ta’ Giuseppe Verdi, Tanhauzer ta’ Richard Wagner, Marcia Trionfal Aida ta’ Verdi, l-Innu tal-Banda ta’ l-istess Maestro Martin, l-Innu Malti u l-God Save the Queen. F’dan il-programm kienu ħadu sehem ukoll it-tenur [[Giuseppe Farrugia]], is-soprana [[Hilda Mallia]] u il-[[Kor tal-Ħamrun]] taħt id-direzzjoni ta’ Dun Ġużepp Cachia. [[John Spiteri]], dak iż-żmien segretarju, jgħid li kien San Leonardu li nebbaħ lis-surmast Martin sabiex ikkompona l-Innu l-Kbir.		Min-naħa tagħha l-Għaqda Mużikali San Leonardu kienet ħejjiet festi kbar. F’dan iż-żmien il-każin kien għaddej minn atmosfera ta’ entusjażmu kbir u ħidma kostanti; in-nisa ħietu l-purtieri sabiex jakkumpanjaw il-linef, salott u xi għamara li inxtraw għall-okkażjoni, filwaqt li l-irġiel għamlu sena jremblu il-kartun sabiex jgħatu wirja ta’ nar li baqgħet tissemma.38 L-ikbar wirt ta’ din il-festa jibqa l-Innu l-Kbir ta’ Maestro George Martin, jew aħjar l-Innu Tifħir lil San Leonardu Abbati. F’seduta li saret it-Tlieta 7 ta’ Lulju 1954, fi żmien meta kienu qegħdin jinkitbu ħafna innijiet kbar, il-kumitat bit-tir tal-festi ‘entinarji f’moħħu idde’ieda li jinkariga lis-Surmast Martin sabiex jikkomponi l-innu, u lil

			*36 L. Agius, 2006, p.111
			*37 L. Agius, 2006, p.111
			*38 L. Agius, 2006, p.111

			[[Dun Frans Camilleri]] biex jikteb il-kliem. Sa dakinhar l-uniċi innijiet kienu Lil San Laeonardu Abbati u dak popolari Bħal Warda li Tgħaxxaq bil-Fwieħa li nkiteb mis-Sależjan [[Carmelo Galea]] u li tkanta l-ewwel darba fil-festa ta’ l-1937. Maestro Martin aċċetta il-kundizjonijiet imposti mill-kumitat, fosthom li l-Innu jsir propjeta’ tal-Każin, u sa Awwissu irregalah lill-Għaqda senza interessi bil-patt li jiġi rrekordjat fuq ir-rediffusion u jindaqq għall-ewwel darba mill-Banda San Leonardo. Għall-okkażjoni tal-festa ċentenarji l-organista tal-knisja, Angelo Spiteri magħruf bħala Ħolin beda jlaqqa’ kor tat-tfajliet id-dar tiegħu sabiex jitgħallmu jkantawh. Mal-kor ħadu sehem il-baritanu [[Joe Bezzina]] u t-tenur [[Joe Zammit Harrison]] u wara l-Innu indaqqu siltiet bħal La Traviata ta’ Giuseppe Verdi, Tanhauzer ta’ Richard Wagner, Marcia Trionfal Aida ta’ Verdi, l-Innu tal-Banda ta’ l-istess Maestro Martin, l-Innu Malti u l-God Save the Queen. F’dan il-programm kienu ħadu sehem ukoll it-tenur [[Giuseppe Farrugia]], is-soprana [[Hilda Mallia]] u il-[[Kor tal-Ħamrun]] taħt id-direzzjoni ta’ Dun Ġużepp Cachia. [[John Spiteri]], dak iż-żmien segretarju, jgħid li kien San Leonardu li nebbaħ lis-surmast Martin sabiex ikkompona l-Innu l-Kbir.

	Minbarra l-Banda San Leonardo, għal dawn il-festi ġew mistiedna l-Banda ta’ Santa Marija ta’ Ħal Għaxaq, La Stella tal-Gudja kif ukoll dik ta’ Santa Katerina taż-Żurrieq. Grazzi għall-Antropologu Soċjali Jeremy Boissevain, li f’dan iz-żmien kien qiegħed janalizza il-ħajja so’jali f’Ħal Kirkop, nafu x’kienu l-ispejjes wara din il-festa. Dakinhar il-festa swiet £ 1, 465. £302 minnhom inġabru u ntefqu mill-kappillan għal-festi interni li tagħhom kien responsabbli. Il-£1,163 l-oħra inġabru bil-ħidma tal-kumitat sabiex jagħmlu tajjeb għall-ispejjeż tal-festi esterni. Ma setgħax jonqos li festa importanti bħal din ma tiġix akkumpanjata minn programm xieraq ta’ nar; fil-fatt dik is-sena kienet intefqet is-somma konsiderevoli ta’ £712 f’materjal biex bih jinħadem in-nar. Boissevain jgħidilna ukoll li bl-eċċezzjoni ta’ l-armar tad-dawl fit-toroq u l-knisja li kien isir minn kuntrattur, ix-xogħol kollhu marbut mal-festa kien isir minn dilettanti Koppin.		Minbarra l-Banda San Leonardo, għal dawn il-festi ġew mistiedna l-Banda ta’ Santa Marija ta’ Ħal Għaxaq, La Stella tal-Gudja kif ukoll dik ta’ Santa Katerina taż-Żurrieq. Grazzi għall-Antropologu Soċjali Jeremy Boissevain, li f’dan iz-żmien kien qiegħed janalizza il-ħajja so’jali f’Ħal Kirkop, nafu x’kienu l-ispejjes wara din il-festa. Dakinhar il-festa swiet £ 1, 465. £302 minnhom inġabru u ntefqu mill-kappillan għal-festi interni li tagħhom kien responsabbli. Il-£1,163 l-oħra inġabru bil-ħidma tal-kumitat sabiex jagħmlu tajjeb għall-ispejjeż tal-festi esterni. Ma setgħax jonqos li festa importanti bħal din ma tiġix akkumpanjata minn programm xieraq ta’ nar; fil-fatt dik is-sena kienet intefqet is-somma konsiderevoli ta’ £712 f’materjal biex bih jinħadem in-nar. Boissevain jgħidilna ukoll li bl-eċċezzjoni ta’ l-armar tad-dawl fit-toroq u l-knisja li kien isir minn kuntrattur, ix-xogħol kollhu marbut mal-festa kien isir minn dilettanti Koppin.
Line 122:		Line 128:
	Din il-festa tant baqgħet fil-memorji tal-Koppin li fl-1985, ħamsa u għoxrin sena mill-festi ċentenarji u 1425 sena mill-mewt ta’ San Leonardu, inħasset il-ħtieġa li tiġi iċċelebrata festa oħra importanti. Għal din l-okkażżjoni il-programm strumentali kien sar taħt il-patroċinju distint tal-President ta’ Malta l-E.T. [[Agatha Barbara]] li għall-okkażżjoni kienet kixfet lapida kommemorattiva imbierka mill-Monsinjur [[Carmelo Xuereb]], li illum tinsab fis-sala t’isfel tal-każin. Kienu f’dawn il-festi li ġiet imżanża bandiera tal-pittura oħra mill-isbaħ, li għada tintuża sa illum, iddisinjata minn J. Azzopardi. It-tlugħ tal-bandiera kien akkumpanjat mill-Banda San Leonardu li għal din l-okkażżjoni kienet daqqgħet b’bandisti Koppin biss, fosthom il-President [[Leonard Muscat]] li għal din l-okkażjoni kien tgħallem il-plattini u l-katuba. Dan kien iż-żmien meta taħt Maestro Gaetano Zammit il-banda kellha aktar minn 25 bandist tal-post. Madanakollu, żgur li l-aktar memorji stampati f’moħħ il-partitarji huma dawk asso’jati mal-programm tan-nar, li skond il-fehma ta’ bosta, dik is-sena kien xi ħaġa spe’jali tant li għadu jissemma sal-ġurnata ta’ illum.		Din il-festa tant baqgħet fil-memorji tal-Koppin li fl-1985, ħamsa u għoxrin sena mill-festi ċentenarji u 1425 sena mill-mewt ta’ San Leonardu, inħasset il-ħtieġa li tiġi iċċelebrata festa oħra importanti. Għal din l-okkażżjoni il-programm strumentali kien sar taħt il-patroċinju distint tal-President ta’ Malta l-E.T. [[Agatha Barbara]] li għall-okkażżjoni kienet kixfet lapida kommemorattiva imbierka mill-Monsinjur [[Carmelo Xuereb]], li illum tinsab fis-sala t’isfel tal-każin. Kienu f’dawn il-festi li ġiet imżanża bandiera tal-pittura oħra mill-isbaħ, li għada tintuża sa illum, iddisinjata minn J. Azzopardi. It-tlugħ tal-bandiera kien akkumpanjat mill-Banda San Leonardu li għal din l-okkażżjoni kienet daqqgħet b’bandisti Koppin biss, fosthom il-President [[Leonard Muscat]] li għal din l-okkażjoni kien tgħallem il-plattini u l-katuba. Dan kien iż-żmien meta taħt Maestro Gaetano Zammit il-banda kellha aktar minn 25 bandist tal-post. Madanakollu, żgur li l-aktar memorji stampati f’moħħ il-partitarji huma dawk asso’jati mal-programm tan-nar, li skond il-fehma ta’ bosta, dik is-sena kien xi ħaġa spe’jali tant li għadu jissemma sal-ġurnata ta’ illum.

	Festa li żgur għada relattivament friska fil-memorji tagħna hi dik ta’ l-1999 meta l-Għaqda Mużikali San Leonardu fakkret għeluq il-mitt sena mit-twaqqif uffiċjali tal-Banda li seħħ fl-1899. F’din is-sena il-festa kienet saret bejn is-16 sat-22 t’Awwissu u għal din l-okkażjoni għall-ewwel darba l-Għaqda Mużikali San Leonardu tellgħet akkademja mużikali t-Tlieta 17 t’Awwissu fil-Knisja parrokjali taħt il-patroċinju tad-Direttur għall-Kultura, is-Sur Ġoġo Mifsud. Kienet serata memorabli fejn il-banda taħt id-direzzjoni tas-Surmast attwali Ugo Buhagiar daqqet siltiet mużikali sbieħ fosthom innijiet, intermezzo, adagio u serenati. Il-programm vokali u strumentali tal-Ġimgħa 20 t’Awwissu sar taħt il-patro’inju distint ta’ l-E.T. [[Guido de Marco]] President ta’ Malta. Wara l-programm li fih ġew esegwiti overture, sinfonia, selections, themes u innijiet, intlaħaq il-qofol tas-serata meta il-President ta’ Malta kixef irħama kommemorattiva li tbierket mill-wisq Reverendu Monsinjur Batolomeo Bezzina.		Festa li żgur għada relattivament friska fil-memorji tagħna hi dik ta’ l-1999 meta l-Għaqda Mużikali San Leonardu fakkret għeluq il-mitt sena mit-twaqqif uffiċjali tal-Banda li seħħ fl-1899. F’din is-sena il-festa kienet saret bejn is-16 sat-22 t’Awwissu u għal din l-okkażjoni għall-ewwel darba l-Għaqda Mużikali San Leonardu tellgħet akkademja mużikali t-Tlieta 17 t’Awwissu fil-Knisja parrokjali taħt il-patroċinju tad-Direttur għall-Kultura, is-Sur Ġoġo Mifsud. Kienet serata memorabli fejn il-banda taħt id-direzzjoni tas-Surmast attwali Ugo Buhagiar daqqet siltiet mużikali sbieħ fosthom innijiet, intermezzo, adagio u serenati. Il-programm vokali u strumentali tal-Ġimgħa 20 t’Awwissu sar taħt il-patro’inju distint ta’ l-E.T. [[Guido de Marco]] President ta’ Malta. Wara l-programm li fih ġew esegwiti overture, sinfonia, selections, themes u innijiet, intlaħaq il-qofol tas-serata meta il-President ta’ Malta kixef irħama kommemorattiva li tbierket mill-wisq Reverendu Monsinjur Batolomeo Bezzina.

	== Nar ==		== Nar ==

Axiaqm: /* Festa 6 ta’Novembru.35 */

2023-08-24T17:10:42Z

Festa 6 ta’Novembru.35

← Older revision		Revision as of 17:10, 24 August 2023
Line 110:		Line 110:

	Il-festa ma baqgħatx tiġi iċċelebrata b’dan il-mod f’ Novembru mill-1960, meta fl-okkażżjoni tal-festi ċentenarji, il-festa kienet ġiet trasferita għal Settembru. Ma ninsewx li kif diġa irrimarkajna, ħafna drabi l-festi tax-xitwa kienu festi ta’ qtiegħ il-qalb. Kemm minħabba il-maltemp u anke’ għal fatt li kien jidlam malajr, fi żmien meta ma kienx hawn il-kumdita ta’ l-elettriku. Kien propju mill-festa ta’ l-1960, li iċ-ċelebrazzjonijiet tal-festa bdew bil-mod jieħdu is-sura ta’illum.		Il-festa ma baqgħatx tiġi iċċelebrata b’dan il-mod f’ Novembru mill-1960, meta fl-okkażżjoni tal-festi ċentenarji, il-festa kienet ġiet trasferita għal Settembru. Ma ninsewx li kif diġa irrimarkajna, ħafna drabi l-festi tax-xitwa kienu festi ta’ qtiegħ il-qalb. Kemm minħabba il-maltemp u anke’ għal fatt li kien jidlam malajr, fi żmien meta ma kienx hawn il-kumdita ta’ l-elettriku. Kien propju mill-festa ta’ l-1960, li iċ-ċelebrazzjonijiet tal-festa bdew bil-mod jieħdu is-sura ta’illum.

			*35 It-tag]rif kollhu f’din il-parti [ie me]ud minn: ‘is-6 ta’ Novembru… dari u illum -intervista ma L. Agius’, 2006, p.3; L. Agius, 1996, pp.21-23

	== Festi importanti ==		== Festi importanti ==

Axiaqm: /* Politika, gwerra u tfixkil ieħor */

2023-08-24T17:09:00Z

Politika, gwerra u tfixkil ieħor

← Older revision		Revision as of 17:09, 24 August 2023
Line 104:		Line 104:
	*34 J. Boissevain, 1993, p.79		*34 J. Boissevain, 1993, p.79

	== Festa 6 ta’Novembru == 35		== Festa 6 ta’Novembru.35 ==
	Għal ħafna snin il-festa kienet tiġi iċċelebrata fil-jum li fiħ il-Knisja Kattolika kienet u għada tiċċelebra l-festa liturġika ta’ San Leonardu. Qegħdin nirreferu għas- 6 ta’ Novembru, għalkemm mhux darba jew tnejn li l-festa kienet tiġi iċċelebrata fl-ewwel Ħadd wara is-6 ta’ Novembru. Biss l-ispirtu tal-festa kien jibda nhar l-1 t’Ottubru fil-festa ta’ San Remiġ Isqof ta’ Rhiems li lejh għandna ammirazzjoni partikolari minħabba il-fatt li kien hu li għammed lil San Leonardu. Għal din il-ġurnata l-każin kienet tittella’ l-bandiera u filgħaxija kienet tinxtgħel iċċinta tal-bieb ta’ barra bl-aċitalena. F’moħħ ħafna li jiftakru l-festa f’Novembru, jibqgħu ċari f’moħħhom il-problemi li kienu jaffaċjaw minħabba il-maltemp. Jingħad li ma kinitx xi ħaġa rari li l-jiem tat-tridijiet kif ukoll nħar il-festa kienu jkunu bix-xita. Il-festa kienet tibda minn ħadd qabel meta l-istatwa ta’ San Leonardu kienet toħroġ min-niċċa wara il-quddies tas-seba, akkumpanjata sempliċiment minn sparar ta’ muskatterija. Imbgħad kien imiss il-ġranet tat-tridijiet. Fi żmien meta il-festa kienet iddur aktar madwar il-festi ta’ ġewwa, in-nies kienet tirrikorri għall-knisja aktar mill-llum. Fil-jiem tat-tridijiet in-nies kienu jilbsu l-aħjar ilbies li jkollhom u nħar il-festa kienu wkoll iżanżnu xi ilbies għall-okkażjoni. Kienet użanza wkoll li fil-benedizzjoni ta’ kull tridu jisparaw muskatterija minn fuq il-bejt tal-każin. Lejlet il-festa kien ikun hemm marċ li fih kienu jinħarqu xi stuppini u wara kien jinħaraq in-nar ta’ l-art. F’ nħar il-festa, il-jum li kull partitarju kien ikun jistenna, għall-ħabta tas-siegħa ta’ wara nofsinhar kienu jarmaw l-istatwa ta’ San Leonardu tal-każin fuq il-pedestall il-kbir li għadu jintrama illum f’Misraħ Kirkop. Għal żmien twil, lejn nofs is-seklu għoxrin, kien jieħu ħsiebu Leonard Spiteri (tan-Noqq) flimkien ma’ soċi oħra tal-każin. Wara t-tlugħ ta’ l-istatwa ħafna kienu jinġabru ħerqana biex jisimgħu il-priedka fuq San Leonardu minn Carlo Mizzi (ta’ Borom) minn fuq iż-żuntier tal-Lunżjata. Dan kien żmien meta imkien f’Malta ma kienu jsiru marċi brijjużi l-ħadd wara nofsinhar. Filgħaxija kien ikun hemm żewġ baned, waħda fuq iż-żuntier u l-oħra fil-pjazza. F’xi okkażjonijiet kienu jiġu anke’ tlett baned, b’banda oħra titħalla iddoqq fi Triq San Benedittu fejn illum hemm l-iskola primarja tal-gvern. Fil-purċissjoni kienu jieħdu sehem il-fratellanzi kollha u l-istatwa kienet tintrefa’ minnhom ilkoll. It-toroq tal-purċissjoni kienu l-istess bħal illum minn Triq San Leonardu, Triq San Benedittu, Triq Santu Rokku, Misraħ San Leonardu, nerġgħu Triq Santu Rokku għal Misraħ Kirkop fejn jindaqq l-innu, u wara għal-Knisja. Il-ħinijiet tad-dħul tal-purċissjoni ma kienux bħal ta’ llum; meta l-istatwa kienet tasal f’Misraħ Kirkop kien ikun hemm armata kuruna biex fil-ħin li l-istatwa tasal taħta minn ġo fiha jinżlu xita ta’ karti ikkuluriti waqt li l-banda tkun qed idoqq dak li sa dakinhar kien l-innu li kien jismu Bħal Warda li Tgħaxxaq bil-Fwieħa, li flimkien ma, l-innu l-ieħor Lil San Leonardu Abbati ta’ kompożitur mhux magħruf, kinu l-uniċi innijiet sa dak iż-żmien. Kienu jittelgħu ukoll il-murtali tal-kulur li ma kienux ikunu aktar minn madwar tużżana, wara,il-purċissjoni kienet tmur il-knisja biex tintemm bil-benedizzjoni.		Għal ħafna snin il-festa kienet tiġi iċċelebrata fil-jum li fiħ il-Knisja Kattolika kienet u għada tiċċelebra l-festa liturġika ta’ San Leonardu. Qegħdin nirreferu għas- 6 ta’ Novembru, għalkemm mhux darba jew tnejn li l-festa kienet tiġi iċċelebrata fl-ewwel Ħadd wara is-6 ta’ Novembru. Biss l-ispirtu tal-festa kien jibda nhar l-1 t’Ottubru fil-festa ta’ San Remiġ Isqof ta’ Rhiems li lejh għandna ammirazzjoni partikolari minħabba il-fatt li kien hu li għammed lil San Leonardu. Għal din il-ġurnata l-każin kienet tittella’ l-bandiera u filgħaxija kienet tinxtgħel iċċinta tal-bieb ta’ barra bl-aċitalena. F’moħħ ħafna li jiftakru l-festa f’Novembru, jibqgħu ċari f’moħħhom il-problemi li kienu jaffaċjaw minħabba il-maltemp. Jingħad li ma kinitx xi ħaġa rari li l-jiem tat-tridijiet kif ukoll nħar il-festa kienu jkunu bix-xita. Il-festa kienet tibda minn ħadd qabel meta l-istatwa ta’ San Leonardu kienet toħroġ min-niċċa wara il-quddies tas-seba, akkumpanjata sempliċiment minn sparar ta’ muskatterija. Imbgħad kien imiss il-ġranet tat-tridijiet. Fi żmien meta il-festa kienet iddur aktar madwar il-festi ta’ ġewwa, in-nies kienet tirrikorri għall-knisja aktar mill-llum. Fil-jiem tat-tridijiet in-nies kienu jilbsu l-aħjar ilbies li jkollhom u nħar il-festa kienu wkoll iżanżnu xi ilbies għall-okkażjoni. Kienet użanza wkoll li fil-benedizzjoni ta’ kull tridu jisparaw muskatterija minn fuq il-bejt tal-każin. Lejlet il-festa kien ikun hemm marċ li fih kienu jinħarqu xi stuppini u wara kien jinħaraq in-nar ta’ l-art. F’ nħar il-festa, il-jum li kull partitarju kien ikun jistenna, għall-ħabta tas-siegħa ta’ wara nofsinhar kienu jarmaw l-istatwa ta’ San Leonardu tal-każin fuq il-pedestall il-kbir li għadu jintrama illum f’Misraħ Kirkop. Għal żmien twil, lejn nofs is-seklu għoxrin, kien jieħu ħsiebu Leonard Spiteri (tan-Noqq) flimkien ma’ soċi oħra tal-każin. Wara t-tlugħ ta’ l-istatwa ħafna kienu jinġabru ħerqana biex jisimgħu il-priedka fuq San Leonardu minn Carlo Mizzi (ta’ Borom) minn fuq iż-żuntier tal-Lunżjata. Dan kien żmien meta imkien f’Malta ma kienu jsiru marċi brijjużi l-ħadd wara nofsinhar. Filgħaxija kien ikun hemm żewġ baned, waħda fuq iż-żuntier u l-oħra fil-pjazza. F’xi okkażjonijiet kienu jiġu anke’ tlett baned, b’banda oħra titħalla iddoqq fi Triq San Benedittu fejn illum hemm l-iskola primarja tal-gvern. Fil-purċissjoni kienu jieħdu sehem il-fratellanzi kollha u l-istatwa kienet tintrefa’ minnhom ilkoll. It-toroq tal-purċissjoni kienu l-istess bħal illum minn Triq San Leonardu, Triq San Benedittu, Triq Santu Rokku, Misraħ San Leonardu, nerġgħu Triq Santu Rokku għal Misraħ Kirkop fejn jindaqq l-innu, u wara għal-Knisja. Il-ħinijiet tad-dħul tal-purċissjoni ma kienux bħal ta’ llum; meta l-istatwa kienet tasal f’Misraħ Kirkop kien ikun hemm armata kuruna biex fil-ħin li l-istatwa tasal taħta minn ġo fiha jinżlu xita ta’ karti ikkuluriti waqt li l-banda tkun qed idoqq dak li sa dakinhar kien l-innu li kien jismu Bħal Warda li Tgħaxxaq bil-Fwieħa, li flimkien ma, l-innu l-ieħor Lil San Leonardu Abbati ta’ kompożitur mhux magħruf, kinu l-uniċi innijiet sa dak iż-żmien. Kienu jittelgħu ukoll il-murtali tal-kulur li ma kienux ikunu aktar minn madwar tużżana, wara,il-purċissjoni kienet tmur il-knisja biex tintemm bil-benedizzjoni.

Axiaqm: /* Festa 6 ta’Novembru */

2023-08-24T17:07:34Z

Festa 6 ta’Novembru

← Older revision		Revision as of 17:07, 24 August 2023
Line 104:		Line 104:
	*34 J. Boissevain, 1993, p.79		*34 J. Boissevain, 1993, p.79

	== Festa 6 ta’Novembru ==		== Festa 6 ta’Novembru == 35
	Għal ħafna snin il-festa kienet tiġi iċċelebrata fil-jum li fiħ il-Knisja Kattolika kienet u għada tiċċelebra l-festa liturġika ta’ San Leonardu. Qegħdin nirreferu għas- 6 ta’ Novembru, għalkemm mhux darba jew tnejn li l-festa kienet tiġi iċċelebrata fl-ewwel Ħadd wara is-6 ta’ Novembru. Biss l-ispirtu tal-festa kien jibda nhar l-1 t’Ottubru fil-festa ta’ San Remiġ Isqof ta’ Rhiems li lejh għandna ammirazzjoni partikolari minħabba il-fatt li kien hu li għammed lil San Leonardu. Għal din il-ġurnata l-każin kienet tittella’ l-bandiera u filgħaxija kienet tinxtgħel iċċinta tal-bieb ta’ barra bl-aċitalena. F’moħħ ħafna li jiftakru l-festa f’Novembru, jibqgħu ċari f’moħħhom il-problemi li kienu jaffaċjaw minħabba il-maltemp. Jingħad li ma kinitx xi ħaġa rari li l-jiem tat-tridijiet kif ukoll nħar il-festa kienu jkunu bix-xita. Il-festa kienet tibda minn ħadd qabel meta l-istatwa ta’ San Leonardu kienet toħroġ min-niċċa wara il-quddies tas-seba, akkumpanjata sempliċiment minn sparar ta’ muskatterija. Imbgħad kien imiss il-ġranet tat-tridijiet. Fi żmien meta il-festa kienet iddur aktar madwar il-festi ta’ ġewwa, in-nies kienet tirrikorri għall-knisja aktar mill-llum. Fil-jiem tat-tridijiet in-nies kienu jilbsu l-aħjar ilbies li jkollhom u nħar il-festa kienu wkoll iżanżnu xi ilbies għall-okkażjoni. Kienet użanza wkoll li fil-benedizzjoni ta’ kull tridu jisparaw muskatterija minn fuq il-bejt tal-każin. Lejlet il-festa kien ikun hemm marċ li fih kienu jinħarqu xi stuppini u wara kien jinħaraq in-nar ta’ l-art. F’ nħar il-festa, il-jum li kull partitarju kien ikun jistenna, għall-ħabta tas-siegħa ta’ wara nofsinhar kienu jarmaw l-istatwa ta’ San Leonardu tal-każin fuq il-pedestall il-kbir li għadu jintrama illum f’Misraħ Kirkop. Għal żmien twil, lejn nofs is-seklu għoxrin, kien jieħu ħsiebu Leonard Spiteri (tan-Noqq) flimkien ma’ soċi oħra tal-każin. Wara t-tlugħ ta’ l-istatwa ħafna kienu jinġabru ħerqana biex jisimgħu il-priedka fuq San Leonardu minn Carlo Mizzi (ta’ Borom) minn fuq iż-żuntier tal-Lunżjata. Dan kien żmien meta imkien f’Malta ma kienu jsiru marċi brijjużi l-ħadd wara nofsinhar. Filgħaxija kien ikun hemm żewġ baned, waħda fuq iż-żuntier u l-oħra fil-pjazza. F’xi okkażjonijiet kienu jiġu anke’ tlett baned, b’banda oħra titħalla iddoqq fi Triq San Benedittu fejn illum hemm l-iskola primarja tal-gvern. Fil-purċissjoni kienu jieħdu sehem il-fratellanzi kollha u l-istatwa kienet tintrefa’ minnhom ilkoll. It-toroq tal-purċissjoni kienu l-istess bħal illum minn Triq San Leonardu, Triq San Benedittu, Triq Santu Rokku, Misraħ San Leonardu, nerġgħu Triq Santu Rokku għal Misraħ Kirkop fejn jindaqq l-innu, u wara għal-Knisja. Il-ħinijiet tad-dħul tal-purċissjoni ma kienux bħal ta’ llum; meta l-istatwa kienet tasal f’Misraħ Kirkop kien ikun hemm armata kuruna biex fil-ħin li l-istatwa tasal taħta minn ġo fiha jinżlu xita ta’ karti ikkuluriti waqt li l-banda tkun qed idoqq dak li sa dakinhar kien l-innu li kien jismu Bħal Warda li Tgħaxxaq bil-Fwieħa, li flimkien ma, l-innu l-ieħor Lil San Leonardu Abbati ta’ kompożitur mhux magħruf, kinu l-uniċi innijiet sa dak iż-żmien. Kienu jittelgħu ukoll il-murtali tal-kulur li ma kienux ikunu aktar minn madwar tużżana, wara,il-purċissjoni kienet tmur il-knisja biex tintemm bil-benedizzjoni.		Għal ħafna snin il-festa kienet tiġi iċċelebrata fil-jum li fiħ il-Knisja Kattolika kienet u għada tiċċelebra l-festa liturġika ta’ San Leonardu. Qegħdin nirreferu għas- 6 ta’ Novembru, għalkemm mhux darba jew tnejn li l-festa kienet tiġi iċċelebrata fl-ewwel Ħadd wara is-6 ta’ Novembru. Biss l-ispirtu tal-festa kien jibda nhar l-1 t’Ottubru fil-festa ta’ San Remiġ Isqof ta’ Rhiems li lejh għandna ammirazzjoni partikolari minħabba il-fatt li kien hu li għammed lil San Leonardu. Għal din il-ġurnata l-każin kienet tittella’ l-bandiera u filgħaxija kienet tinxtgħel iċċinta tal-bieb ta’ barra bl-aċitalena. F’moħħ ħafna li jiftakru l-festa f’Novembru, jibqgħu ċari f’moħħhom il-problemi li kienu jaffaċjaw minħabba il-maltemp. Jingħad li ma kinitx xi ħaġa rari li l-jiem tat-tridijiet kif ukoll nħar il-festa kienu jkunu bix-xita. Il-festa kienet tibda minn ħadd qabel meta l-istatwa ta’ San Leonardu kienet toħroġ min-niċċa wara il-quddies tas-seba, akkumpanjata sempliċiment minn sparar ta’ muskatterija. Imbgħad kien imiss il-ġranet tat-tridijiet. Fi żmien meta il-festa kienet iddur aktar madwar il-festi ta’ ġewwa, in-nies kienet tirrikorri għall-knisja aktar mill-llum. Fil-jiem tat-tridijiet in-nies kienu jilbsu l-aħjar ilbies li jkollhom u nħar il-festa kienu wkoll iżanżnu xi ilbies għall-okkażjoni. Kienet użanza wkoll li fil-benedizzjoni ta’ kull tridu jisparaw muskatterija minn fuq il-bejt tal-każin. Lejlet il-festa kien ikun hemm marċ li fih kienu jinħarqu xi stuppini u wara kien jinħaraq in-nar ta’ l-art. F’ nħar il-festa, il-jum li kull partitarju kien ikun jistenna, għall-ħabta tas-siegħa ta’ wara nofsinhar kienu jarmaw l-istatwa ta’ San Leonardu tal-każin fuq il-pedestall il-kbir li għadu jintrama illum f’Misraħ Kirkop. Għal żmien twil, lejn nofs is-seklu għoxrin, kien jieħu ħsiebu Leonard Spiteri (tan-Noqq) flimkien ma’ soċi oħra tal-każin. Wara t-tlugħ ta’ l-istatwa ħafna kienu jinġabru ħerqana biex jisimgħu il-priedka fuq San Leonardu minn Carlo Mizzi (ta’ Borom) minn fuq iż-żuntier tal-Lunżjata. Dan kien żmien meta imkien f’Malta ma kienu jsiru marċi brijjużi l-ħadd wara nofsinhar. Filgħaxija kien ikun hemm żewġ baned, waħda fuq iż-żuntier u l-oħra fil-pjazza. F’xi okkażjonijiet kienu jiġu anke’ tlett baned, b’banda oħra titħalla iddoqq fi Triq San Benedittu fejn illum hemm l-iskola primarja tal-gvern. Fil-purċissjoni kienu jieħdu sehem il-fratellanzi kollha u l-istatwa kienet tintrefa’ minnhom ilkoll. It-toroq tal-purċissjoni kienu l-istess bħal illum minn Triq San Leonardu, Triq San Benedittu, Triq Santu Rokku, Misraħ San Leonardu, nerġgħu Triq Santu Rokku għal Misraħ Kirkop fejn jindaqq l-innu, u wara għal-Knisja. Il-ħinijiet tad-dħul tal-purċissjoni ma kienux bħal ta’ llum; meta l-istatwa kienet tasal f’Misraħ Kirkop kien ikun hemm armata kuruna biex fil-ħin li l-istatwa tasal taħta minn ġo fiha jinżlu xita ta’ karti ikkuluriti waqt li l-banda tkun qed idoqq dak li sa dakinhar kien l-innu li kien jismu Bħal Warda li Tgħaxxaq bil-Fwieħa, li flimkien ma, l-innu l-ieħor Lil San Leonardu Abbati ta’ kompożitur mhux magħruf, kinu l-uniċi innijiet sa dak iż-żmien. Kienu jittelgħu ukoll il-murtali tal-kulur li ma kienux ikunu aktar minn madwar tużżana, wara,il-purċissjoni kienet tmur il-knisja biex tintemm bil-benedizzjoni.

← Older revision		Revision as of 13:30, 28 January 2025
Line 339:		Line 339:

	==Cd's==		==Cd's==
	{\| class="wikitable sortable" name="~~Cd's~~"		{\| class="wikitable sortable" name="Name of Cds"
	\|-		\|-
	\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''No'''		\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''No'''
	\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''~~Name of Cd~~'s'''		\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''Isem ta' Cds - Marċi Brijużi'''
	\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''~~Year~~'''		\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''Sena'''
	\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''~~Marches~~'''		\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''Marċi Brijużi'''
	\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''~~Funeral Marches~~'''		\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''Marċi Funebri'''
	\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''~~Waltzes~~'''		\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''Valżi'''
	\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''~~Others~~'''		\| align="center" style="background:#f0f0f0;"\|'''Oħrajn'''
	\|-		\|-
	\| 01\|\|[[Festive Marches - Marċi Brijużi - Marċi Brijużi (2003) - Mill-Għaqda Mużikali San Leonardu Kirkop]]\|\|2003\|\|*\|\|\|\|\|\|		\| 01\|\|[[Festive Marches - Marċi Brijużi - Marċi Brijużi (2003) - Mill-Għaqda Mużikali San Leonardu Kirkop]]\|\|2003\|\|*\|\|\|\|\|\|